๑๐. ประวัติ พระกาฬุทายีเถระ

๑.  สถานะเดิม

              พระกาฬุทายีเถระ  ชื่อเดิม  อุทายี  เป็นชื่อที่บิดาและมารดาตั้งให้  เพราะเขาเกิดในวันที่ชาวพระนครทั้งสิ้นมีจิตเบิกบาน  แต่เพราะเขามีผิวพรรณค่อนข้างดำ  คนทั้งหลายจึงเรียกว่า  กาฬุทายี

              เกิดในตระกูลอำมาตย์ในกรุงกบิลพัสดุ์ เกิดวันเดียวกันกับพระโพธิสัตว์ อันผู้ที่เกิดวันเดียวกันกับพระโพธิสัตว์ที่เรียกว่า  สหชาตินั้นมี ๗ คือ ๑. ต้นโพธิพฤกษ์  ๒. มารดาของพระราหุล  ๓. ขุมทรัพย์ ๔ แห่ง  ๔. พระอานนท์  ๕ ม้ากัณฐกะ  ๖. นายฉันนะ  ๗. กาฬุทายีอำมาตย์

๒.  มูลเหตุของการบวชในพระพุทธศาสนา

              หลังจากที่พระมหาสัตว์เสด็จมหาเนษกรมพระเจ้าสุทโธทนะพุทธบิดา  ทรงคอยสดับข่าวตลอดเวลา จนมาทราบว่าได้ตรัสรู้พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ  กำลังประดิษฐานพระศาสนาอยู่ในแคว้นมธค  ใคร่จะทอดพระเนตรพระโอรส  จึงได้โปรดให้อำมาตย์พร้อมบริวาร  นำข่าวสารไปกราบทูลพระศาสดา  เพื่อเสด็จมายังกบิลพัสดุ์  แต่อำมาตย์เหล่านั้นได้สำเร็จพระอรหันต์  บวชในพระพุทธศาสนา  มิได้กลับมาตามรับสั่งถึง  ๙  ครั้ง  สุดท้ายทรงส่งกาฬุทายีพร้อมกับบริวารไป  ได้ฟังพระธรรมเทศนาแล้วบรรลุพระอรหัตผลทั้งหมด  จึงทูลขอบรรพชาอุปสมบท

๓.  งานประกาศพระศาสนา

              กาฬุทายีอำมาตย์  เมื่อได้บวชในพระพุทธศาสนาแล้ว  ครั้นถึงเวลาใกล้เข้าพรรษา  เห็นว่าเป็นเวลาอันเหมาะสมที่จะทูลเชิญพระบรมศาสดาเสด็จมายังกบัลพัสดุ์ จึงได้ทูลพรรณนาหนทางที่จะเสด็จดำเนินให้เพลิดเพลินด้วยคาถา  ๖๐  คาถา เป็นต้นว่า  ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ  บัดนี้  หมู่ไม้กำลังผลัดใบ  ใบเก่าล่วงไป  ใบใหม่เกิดแทนดูแล้วแสนเจริญตา  สีแดงเจิดจ้าอุปมาดังถ่านเพลิง  น่ารื่นเริงทั่วพนาวันไม้ดอกก็ออกดอกทั่วกัน  บ้างก็บาน  บ้างยังตูม  เป็นที่ลุ่มหลงแห่งภมรกลิ่นเกษรหอมกระจายไปทั่วทิศ  ชวนรื่นรมย์ดวงจิตทั้งมนุษย์และเทวดาที่ได้มาพบเห็น  ไม้ผลก็ออกผล  ให้ทั้งคนและสัตว์ป่า  พอสืบชีวาอยู่ได้ตามวิสัยของผู้มีเมตตาไม่เบียดเบียนเข่นฆ่า  ชีวิตใคร  อากาศก็สบายไม่หนาวนักไม่ร้อนนัก จะหยุดพักหรือเดินทางก็ไม่สร้างปัญหา โรคไม่เบียดเบียน  ขอเชิญพระพิชิตมารคมนาการสู่กบิลพัสดุ์  เพื่อตรัสเทศนาโปรดพระบิดาและประยูรญาติ  ประกาศ ญาตัตถจริยา  ตามธรรมดาของสัมมาสัมพุทธะ  พระพุทธเจ้าข้า

              เมื่อพระบรมศาสดาทรงรับอาราธนาว่าเสด็จกบิลพัสดุ์นคร พระเถระได้ล่วงหน้าไปก่อน  เพื่อถวายพระพรให้ทรงทราบ  จอมกษัตริย์ทรงต้อนรับด้วยความเคารพเลื่อมใส ได้ถวายอาหารบิณฑบาต  มิได้ขาดทุก ๆ  วัน  พร้อมกันนั้นพระประยูรญาติก็ศรัทธาเลื่อมใส  เคารพพระรัตนตรัยโดยทั่วกัน  สิ้นเวลา ๖๐ วัน  พระศาสดาจารย์จึงเสด็จถึงกบิลพัสดุ์  โปรดจอมกษัตริย์และพระประยูรญาติ  ประกาศพระพุทธศาสนาในสักกประเทศ  แล้วได้เสด็จไปประทับอยู่ที่นิโครธาราม

๔.  เอตทัคคะ

              พระกาฬุทายีเถระ  เป็นผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายด้าน ทำตระกูลให้เลื่อมใส

๕.  บุญญาธิการ

              พระกาฬุทายีเถระนี้  ในกาลแห่งพระพุทธเจ้าทรงพระนามว่า  ปทุมุตตระ  ได้เห็นภิกษุรูปหนึ่งที่พระศาสดาทรงสถาปนาไว้ในตำแหน่ง  ที่เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายผู้ทำสกุลให้เลื่อมใส  ได้ตั้งความปรารถนาไว้แล้วทำบุญตลอดมาจนได้สำเร็จสมปรารถนาในสมัยแห่งพระพุทธเจ้าของเราทั้งหลาย

๖.  ธรรมวาทะ

              บุรุษผู้มีความเพียรมีปัญญากว้างขวาง  เกิดในสกุลใดย่อมทำสกุลนั้นให้บริสุทธิ์สะอาด

๗.  ปรินิพพาน

              พระกาฬุทายีเถระ  ได้บรรลุพระอรหัตผลอันเป็นประโยชน์สูงสุดของตนแล้วได้ช่วย พระศาสดาประกาศพระศาสนาตามความสามารถ  ในที่สุดก็ได้ปรินิพพานไปตามกฎของธรรมดา  คือ  ความเกิดขึ้น  ตั้งอยู่  และดับไป