ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม ธรรมศึกษาชั้นโท สอบในสนามหลวง วันจันทร์ ที่ ๒๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๘
๑. ผู้หมั่นเจริญกัมมัฏฐาน ย่อมได้รับประโยชน์อย่างไร ?
ก. มีสุขภาพดี ข. ทำงานอย่างมีสติ
ค. นอนหลับง่าย ง. ผิวพรรณผ่องใส
คำตอบ : ข
๒. ผู้เริ่มเจริญกัมมัฏฐาน ควรเลือกสถานที่เช่นไร ?
ก. ในอุโบสถ ข. ป่าช้า
ค. ที่สงบเงียบ ง. ที่ใดก็ได้
คำตอบ : ค
๓. ข้อใดเป็นอาการเบื้องต้นในการเจริญอานาปานสติ ?
ก. นั่งกายตรงกำหนดลม ข. นั่งกายตรงภาวนา “พุทโธ”
ค. นั่งกายตรงพิจารณาลม ง. นั่งกายตรงดำรงสติมั่น
คำตอบ : ง
๔. ผลของการเจริญวิปัสสนาเบื้องต้นคืออะไร ?
ก. จิตผ่องใส ข. ความจำดี
ค. มีเหตุผล ง. รู้อดีตอนาคต
คำตอบ : ค
๕. การเจริญวิปัสสนา เป็นเหตุให้รู้แจ้งอะไร ?
ก. สภาวธรรม ข. คำสั่งสอน
ค. อภิญญา ง. ไตรเพท
คำตอบ : ก
๖. ผลสูงสุดแห่งการเจริญวิปัสสนา คือข้อใด ?
ก. ละนิวรณ์ได้ ข. ละกามคุณได้
ค. ละความยึดมั่นได้ ง. สำเร็จเป็นพระโสดาบัน
คำตอบ : ค
๗. สิ่งที่ทำให้สัตว์ต้องข้องอยู่ในโลก เรียกว่าอะไร ?
ก. กาม ข. กิเลส
ค. ภพ ง. ชาติ
คำตอบ : ก
๘. ข้อใด ไม่ใช่กิเลสกาม ?
ก. ราคะ ข. โทสะ
ค. อิจฉา ง. อิสสา
คำตอบ : ข
๙. ข้อใด เป็นปฏิบัติบูชาแท้จริง ?
ก. ตักบาตรทุกเช้า ข. ถวายสังฆทานทุกวัน
ค. ฟังเทศน์เป็นประจำ ง. ทำความดีตลอดเวลา
คำตอบ : ง
๑๐. คำว่า “ทำให้ชีวิตก้าวหน้า พาไปสู่สวรรค์ ป้องกันภัยพิบัติ กำจัดสรรพกิเลส”
เป็นอานิสงส์ของข้อใด ?
ก. กัมมัฏฐาน ข. ทาน
ค. ศีล ง. บูชา
คำตอบ : ง
๑๑. ผู้มีปฏิสันถารดี ย่อมมีบุคลิกภาพเช่นไร ?
ก. ต้อนรับด้วยอาหารน้ำดื่ม ข. กล่าวธรรมให้ฟัง
ค. ใจเย็น หน้ายิ้ม อารมณ์ดี ง. หัวเราะอยู่เสมอ
คำตอบ : ค
๑๒. ผู้ทำการต้อนรับในข้อใด ชื่อว่าปฏิบัติธรรมปฏิสันถาร ?
ก. ต้อนรับด้วยอาหารน้ำดื่มเป็นต้น ข. ต้อนรับตามสมควรแก่ฐานะ
ค. ต้อนรับโดยการแนะนำประโยชน์ให้ ง. ข้อ ข. และข้อ ค. ถูก
คำตอบ : ง
๑๓. เจตสิกสุข คือสุขทางใจ มีลักษณะเช่นไร ?
ก. สุขเพราะได้ลาภลอย ข. สุขเพราะได้รับมรดก
ค. สุขเพราะได้เลื่อนยศ ง. สุขเพราะไม่ถูกกิเลสครอบงำ
คำตอบ : ง
๑๔. คนถูกกามวิตกครอบงำ มักมีพฤติกรรมเช่นไร ?
ก. อยากได้ของคนอื่น ข. ถ่ายรูปอนาจาร
ค. วางแผนต้มตุ๋น ง. ถูกทุกข้อ
คำตอบ : ง
๑๕. พฤติกรรมฆ่ารายวัน สงเคราะห์เข้าในอกุศลวิตกใด ?
ก. กามวิตก ข. พยาบาทวิตก
ค. วิหิงสาวิตก ง. ข้อ ข.และข้อ ค.ถูก
คำตอบ : ข
๑๖. ความดำริในเรื่อง “สมานฉันท์” จัดเป็นกุศลวิตกใด ?
ก. เนกขัมมวิตก ข. อัพยาบาทวิตก
ค. อวิหิงสาวิตก ง. ถูกทุกข้อ
คำตอบ : ข
๑๗. ความดำริให้อภัยมีเมตตาไม่เบียดเบียนกัน เป็นกุศลวิตกใด ?
ก. เนกขัมมวิตก ข. อัพยาบาทวิตก
ค. อวิหิงสาวิตก ง. ข้อ ข. และข้อ ค. ถูก
คำตอบ : ง
๑๘. ผู้มีพฤติกรรมเช่นใด ชื่อว่าถูกไฟคือโมหะแผดเผา ?
ก. ข่มขืนแล้วฆ่า ข. หงุดหงิดฉุนเฉียว
ค. ยกพวกตีกัน ง. ไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ขอหวย
คำตอบ : ง
๑๙. เหตุใด ราคะ โทสะ โมหะ จึงเรียกว่าไฟ ?
ก. เพราะทำให้เครียด ข. เพราะทำให้ใจเร่าร้อน
ค. เพราะทำให้กายร้อน ง. เพราะทำให้เกิดโรค
คำตอบ : ข
๒๐. ประชาธิปไตยจะสมบูรณ์ ต้องมีธรรมอะไรเป็นพื้นฐาน ?
ก. อัตตาธิปเตยยะ ข. โลกาธิปเตยยะ
ค. ธัมมาธิปเตยยะ ง. ข้อ ข. และข้อ ค.รวมกัน
คำตอบ : ง
๒๑. เผด็จการทุกรูปแบบ ตรงกันข้ามกับอธิปเตยยะใด ?
ก. อัตตาธิปเตยยะ ข. โลกาธิปเตยยะ
ค. ธัมมาธิปเตยยะ ง. ถูกทุกข้อ
คำตอบ : ข
๒๒. “แย่งอาหารกันกิน แย่งถิ่นกันอยู่ แย่งคู่กันพิศวาส แย่งอำนาจกันครอง”
จัดเป็นตัณหาอะไร ?
ก. กามตัณหา ข. ภวตัณหา
ค. วิภวตัณหา ง. กามตัณหาและภวตัณหา
คำตอบ : ง
๒๓. ความอยากได้อิฏฐารมณ์ เรียกว่าอะไร ?
ก. กามตัณหา ข. ภวตัณหา
ค. วิภวตัณหา ง. กิเลสตัณหา
ค. วิภวตัณหา ง. กิเลสตัณหา
คำตอบ : ก
๒๔. ปฏิบัติอย่างไร ชื่อว่าปฏิบัติครบทั้ง ๓ ปิฎก ?
ก. รักษากายไม่ให้วิปริต ข. รักษาจิตอย่าให้วิปลาส
ค. วาจามีศีลสุขล้ำ ง. ทั้ง ๓ ข้อรวมกัน
คำตอบ : ง
๒๕. วัฏฏะ วนหรือหมุน หมายเอาอาการเช่นไร ?
ก. การหมุนไปแห่งธรรม ข. การเวียนศพรอบเมรุ
ค. การแก่ เจ็บ ตาย ง. การเวียนว่ายตายเกิด
คำตอบ : ง
๒๖. “กรรมใดใครก่อ กรรมนั้นย่อมตามสนอง” ตรงกับวัฏฏะข้อใด ?
ก. กิเลส ข. กรรม
ค. วิบาก ง. สงสาร
คำตอบ : ค
๒๗. ผู้ถือว่า “แมว ๕ หมา ๖” เลี้ยงไว้เป็นอัปมงคล ต้องนำไปปล่อยวัด จัดเป็น
คนจริตอะไร ?
คนจริตอะไร ?
ก. สัทธาจริต ข. โมหจริต
ค. พุทธิจริต ง. ราคจริต
คำตอบ : ข
๒๘. ข้อใด เป็นความหมายที่แท้จริงของสิกขา ๓ ?
ก. การศึกษาเล่าเรียนทั่วไป ข. การเรียนพระพุทธพจน์
ค. การฝึกฝนพัฒนา ง. การท่องจำพระไตรปิฎกได้
คำตอบ : ค
๒๙. สาระสำคัญของการศึกษาสิกขา ๓ คืออะไร ?
ก. ทำให้เป็นมนุษย์สมบูรณ์ ข. ทำให้โลกสงบร่มเย็น
ค. ทำให้โลกเจริญก้าวหน้า ง. ทำให้โลกทันสมัย
คำตอบ : ก
๓๐. เหตุใด คนสมัยนี้จึงคอร์รัปชั่นมากขึ้นทุกวัน ?
ก. เพราะกิเลสมาก ข. เพราะบาปมาก
ค. เพราะตัณหามาก ง. เพราะโลภมาก
คำตอบ : ง
๓๑. พิจารณาแล้วอดกลั้น ตรงกับข้อใด ?
ก. งดเหล้าเข้าพรรษา ข. เดินตามหลังผู้ใหญ่หมาไม่กัด
ค. อดเปรี้ยวไว้กินหวาน ง. เวรระงับด้วยการไม่จองเวร
คำตอบ : ง
๓๒. ทำอย่างไร จึงจะไม่ริษยาผู้อื่น ?
ก. หมั่นแผ่เมตตา ข. หมั่นแผ่กรุณา
ค. หมั่นเจริญมุทิตา ง. หมั่นเจริญอุเบกขา
คำตอบ : ค
๓๓. อัปปมัญญาข้อใด เป็นคุณให้เกิดความเที่ยงธรรม ?
ก. เมตตา ข. กรุณา
ค. มุทิตา ง. อุเบกขา
คำตอบ : ง
๓๔. เมื่อมีคนอื่นโกรธเรา ควรปฏิบัติอย่างไร ?
ก. ไม่โกรธตอบ ข. แผ่เมตตาให้เสมอ
ค. หมั่นทำดีไว้ ง. ถูกทุกข้อ
คำตอบ : ง
๓๕. พุทธบริษัทเช่นไร ควรเรียกว่า “ใกล้เกลือกินด่าง” ?
ก. เชื่อเรื่องทรงเจ้าเข้าผี ข. เชื่อเรื่องเสน่ห์ยาแฝด
ค. เชื่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์บันดาล ง. ถูกทุกข้อ
คำตอบ : ง
๓๖. ผู้ใดอุปมาเหมือนดอกบัวเสมอน้ำ จักบานในวันพรุ่ง ?
ก. ผู้พอแนะนำได้ ข. ผู้รู้ธรรมพอยกหัวข้อแสดง
ค. ผู้จำได้เฉพาะบท ง. ผู้รู้ธรรมเมื่ออธิบายความ
คำตอบ : ง
๓๗. ในอนุปุพพีกถา ทรงยกทานกถาขึ้นแสดงก่อน เพื่อพระประสงค์ใด ?
ก. เพื่อสละความเห็นแก่ตัว ข. เพื่อเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ผู้อื่น
ค. เพื่อขจัดความตระหนี่ ง. ถูกทุกข้อ
คำตอบ : ง
๓๘. “บูชาพระคุณ ค้ำจุนพระศาสนา พาสู่ความสงบ จบแค่นิพพาน”
เป็นอนุปุพพีกถาข้อใด ?
ก. ทานกถา ข. ศีลกถา
ค. สัคคกถา ง. เนกขัมมานิสังสกถา
คำตอบ : ง
๓๙. “โตงเตงโตงเต้า กินแต่ของเขา ของเราเก็บไว้” เป็นพฤติกรรมของคนเช่นไร ?
ก. คนตระหนี่ ข. คนเห็นแก่ตัว
ค. คนประหยัด ง. คนมักน้อย
คำตอบ : ก
๔๐. ข้อใด เป็นอาวาสมัจฉริยะ ?
ก. รังเกียจคนต่างชาติ ข. ไม่อยากแต่งงานด้วย
ค. หวงแหนศิลปวิทยา ง. ไม่อยากให้คนอื่นดีกว่า
คำตอบ : ก
คำตอบ : ก
๔๑. เกิดโรคร้าย จนเป็นเหตุถึงกับฆ่าตัวตาย เพราะถูกมารใดครอบงำ ?
ก. มารคือปัญจขันธ์ ข. มารคือกิเลส
ค. มารคือความตาย ง. มารคือเทวบุตร
คำตอบ : ก
๔๒. ฆ่ากันทุกวันเพื่อเอาชนะ เป็นพฤติกรรมของคนจริตอะไร ?
ก. คนโทสจริต ข. คนโมหจริต
ค. คนวิตักกจริต ง. คนสัทธาจริต
คำตอบ : ก
๔๓. เมื่อผู้น้อยไม่ได้สิ่งที่ตนปรารถนา จึงโกรธนินทาผู้ใหญ่ เพราะมีจริตอะไร ?
ก. ราคจริต ข. โทสจริต
ค. โมหจริต ง. ทั้ง ๓ จริตระคนกัน
คำตอบ : ง
๔๔. “วิชาเป็นอำนาจ มารยาทเป็นเสน่ห์” สงเคราะห์เข้าในข้อใด ?
ก. อรหํ ข. สมฺมาสมฺพุทฺโธ
ค. วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน ง. สุคโต
คำตอบ : ค
๔๕. พระสงฆ์ปฏิบัติอย่างไร จึงเป็นนาบุญยอดเยี่ยมของโลก ?
ก. เป็นผู้ปฏิบัติดี ข. เป็นผู้ควรของคำนับ
ค. เป็นผู้ควรของต้อนรับ ง. เป็นผู้ควรของทำบุญ
คำตอบ : ก
๔๖. ตั้งใจเลิกสิ่งเสพติด งดเหล้าเข้าพรรษา ชื่อว่าบำเพ็ญบารมีใด ?
ก. ขันติบารมี ข. ศีลบารมี
ค. อธิษฐานบารมี ง. อุเบกขาบารมี
คำตอบ : ค
๔๗. เมื่อชีวิตเกิดอุปสรรค ตั้งใจว่า “ชีวิตยังมีอยู่ ต้องสู้ต่อไป” ชื่อว่าบำเพ็ญบารมีใด ?
ก. ขันติบารมี ข. วิริยบารมี
ค. เมตตาบารมี ง. สัจจบารมี
คำตอบ : ข
๔๘. “ยามบุญมาวาสนาช่วย ที่ป่วยก็หาย ที่หน่ายก็รัก” ตรงกับข้อใด ?
ก. กุศลชนกกรรม ข. กุศลอุปัตถัมภกกรรม
ค. กุศลอาสันนกรรม ง. กุศลอาจิณณกรรม
คำตอบ : ข
๔๙. “ยังไม่ถึงที่ตายไม่วายชีวาวาตม์ ....” เพราะกรรมใดกำลังให้ผล ?
ก. ชนกกรรม ข. อุปัตถัมภกกรรม
ค. อาสันนกรรม ง. พหุลกรรม
คำตอบ : ข
๕๐. อโหสิกรรม ในคำว่า “รดน้ำศพอโหสิกรรมแก่ผู้ตาย” หมายความว่าอย่างไร ?
ก. ให้อภัยไม่จองเวร ข. ขอให้ไปสู่ที่ชอบ
ค. อย่ามีทุกข์เลย ง. หมดกรรมเสียที
คำตอบ : ก