๑๓. ประวัติ พระอุบาลีเถระ

๑.  สถานะเดิม

              พระอุบาลีเถระ  นามเดิม  อุบาลี  หมายความว่าใกล้ชิดกับกษัตริย์ทั้งหลาย  เกิดในครอบครัวช่างกัลบก  ของศากยกษัตริย์ในนครกบิลพัสดุ์

              อุบาลีนั้น  ครั้นเจริญวัยแล้วได้เป็นสหายรักแห่งกษัตริย์ทั้ง  ๖  มีเจ้าอนุรุทธะเป็นต้น  จึงได้รับแต่งตั้งให้เป็นนายภูษามาลาประจำพระองค์

๒.  มูลเหตุแห่งการบวชในพระพุทธสาสนา

              เมื่อพระศาสดาประทับอยู่ที่อนุปิยอัมพวันแห่งมัลลกษัตริย์ทั้งหลาย  เมื่อพระโอรสของศากยกษัตริย์ทั้งหลายบวชกันเป็นจำนวนมาก เหล่าพระญาติเห็นศากยะ  ๖  พระองค์เหล่านี้  คือ  ภัททิยราชา  อนุรุทธะ  อานันทะ  ภคุ  กิมพิละ  และเทวทัต  ยังไม่ได้ออกบวช  จึงสนทนากันว่า  คนอื่นเขาให้ลูก ๆ บวชกัน  คนจากตระกูลเรายังไม่ได้ออกบวชเลย  เหมือนกับไม่ใช่ญาติของพระศาสดา  ในที่สุดกษัตริย์ทั้ง  ๖  จึงตัดสินพระทัยออกบวช  โดยมีนายอุบาลีภูษามาลาตามเสด็จไปด้วย  เมื่อเข้าสู่แว่นแคว้นกษัตริย์อื่นจึงให้นายอุบาลีกลับ  นายอุบาลีกลับมาได้หน่อยหนึ่ง  ได้ตัดสินใจบวชบ้าง  แล้วได้ร่วมเดินทางไปกับกษัตริย์ทั้ง  ๖  จึงรวมเป็น  ๗  คนด้วยกัน  เข้าไปเฝ้าพระศาสดาที่อนุปิยอัมพวัน  กษัตริย์ทั้ง  ๖  ได้กราบทูลว่า  ขอพระองค์โปรดบวชให้อุบาลีก่อน  ข้าพระองค์ทั้งหลายจะได้ทำสามีจิกรรม  มีการอภิวาทเป็นต้นแก่เขา  วิธีนี้จะทำให้มานะของพวกข้าพระองค์สร่างสิ้นไป  พระศาสดาได้ทรงจัดการบวชให้พวกเขาตามประสงค์  พระอุบาลีเถระนั้น  ครั้นบวชแล้ว  เรียนกรรมฐานในสำนักพระศาสดาแล้วกราบทูลว่า  ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ  ขอพระองค์จงทรงอนุญาตให้ข้าพระองค์อยู่ป่า  พระศาสดาตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เมื่ออยู่ป่า  ธุระอย่างเดียวเท่านั้นจักเจริญงอกงาม  แต่เมื่ออยู่ในสำนักของเรา  ทั้งวิปัสสนาธุระ  และคันถธุระจะบริบูรณ์  พระอุบาลีนั้นรับพระดำรัสของพระศาสดาแล้ว  กระทำวิปัสสนากรรมฐาน  ไม่นานก็ได้บรรลุพระอรหัต

๓.  งานประกาศพระพุทธศาสนา

              พระศาสดาทรงสอนพระวินัยปิฎกทั้งสิ้นแก่พระอุบาลีนั้นด้วยพระองค์เอง  ท่านจึงเป็นผู้ทรงจำ  และชำนาญในพระวินัยปิฎก  ครั้นพระศาสดาเสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว  ได้มีการทำสังคายนา  พระธรรมวินัยครั้งแรกโดยมีพระมหากัสสปเถระเป็นประธาน  พระสงฆ์ได้เลือกท่านเป็นผู้วิสัชชนา  พระวินัยปิฎก  ทำให้พระพุทธศาสนาดำรงมั่นคงมาจนถึงทุกวันนี้

๔.  เอตทัคคะ

              พระอุบาลีเถระ  ได้เรียนพระวินัยปิฎกทั้งหมดจากพระโอษฐ์ของพระศาสดาโดยตรง  จึงมีความชำนาญในพระวินัย  เป็นเหตุให้พระศาสดาทรงตั้งท่านไว้ในฐานะที่เลิศกว่าภิกษุทั้งหลาย  ผู้เป็นวินัยธร  ( ผู้ทรงพระวินัย )

๕.  บุญญาธิการ

              พระอุบาลีเถระนั้น ได้กระทำบุญญาธิการอันเป็นปัจจัยเกื้อกูลแก่พระนิพพานมานานแสนนาน  จนกระทั่งถึงสมัยแห่งพระพุทธเจ้าทรงพระนามว่า  ปทุมุตตระ  ได้บังเกิดในตระกูลพราหมณ์  อันสมบูรณ์ด้วยทรัพย์สมบัติ วันหนึ่งไปฟังธรรมของพระศาสดาได้เห็นพระศาสดาทรงตั้งภิกษุรูปหนึ่งไว้ในตำแหน่งที่เลิศกว่าภิกษุทั้งหลาย  ผู้ทรงพระวินัย  ศรัทธา  เลื่อมใส  ปรารถนาฐานันดรนั้น  จึงสร้างสมบุญกุศลตลอดมาหลายพุทธันดร  สุดท้ายได้สมปรารถนาในพระศาสนาของพระสมณโคดม  ศาสดาแห่งพุทธศาสนาในปัจจุบันนี้

๖.  ธรรมวาทะ

                  ยาสำรอกของบุคคลบางพวก  เป็นยาถ่ายของบุคคลบางพวก  ยาพิษร้ายของบุคคลบางพวก  เป็นยารักษาโรคของบุคคลบางพวก

              ใคร ๆ เห็นผ้ากาสาวพัสดุ์อันเขาทิ้งไว้ที่หนทาง  เปื้อนของไม่สะอาด  เป็นธงชัยของฤาษี  พึงประนมมือไหว้  เพราะพระพุทธเจ้าทั้งหลาย  ย่อมบริสุทธิ์ได้ด้วยธงชัยนั้น

๗.  ปรินิพพาน

              พระอุบาลีเถระ  ได้ช่วยพระศาสดาประกาศพระศาสนาในขณะที่พระองค์ยังทรงพระชนม์อยู่  และหลังจากที่พระองค์ปรินิพพานแล้ว  ก็ได้ร่วมทำสังคายนาครั้งแรกโดยเป็นผู้วิสัชชนาพระวินัย  สุดท้ายได้ปรินิพพาน  ดังประทีปที่โชติช่วงชัชวาลเต็มที่แล้วค่อย ๆ  มอดดับไป