วจีกรรมเป็นไปในทวาร ๒

              กรรม  ๔  อย่าง  มีมุสาวาทเป็นต้นนี้  จัดเป็นวจีกรรม  เพราะเป็นไปทางวจีทวารโดยมาก  บางครั้ง  กรรม  ๔  อย่างนี้  ก็เกิดขึ้นทางกายทวารได้  เช่น  การเขียนหนังสือหลอกลวงคนอื่น  เป็นต้น

              อนึ่ง  ในขณะที่พูดเท็จ  พูดส่อเสียด  พูดคำหยาบ  และพูดเพ้อเจ้อนั้น  อกุศลธรรม  ๓  อย่าง  มีอภิชฌา  พยาบาท  และมิจฉาทิฏฐิ  ย่อมเกิดร่วมด้วยตามสมควร  แต่ก็ไม่เรียกว่าวจีกรรม  เพราะในที่นี้มุ่งเอาเจตนาเป็นใหญ่  ดังพระพุทธพจน์ว่า  เจตนาหํ  ภิกขเว  กมมํ  วทามิ  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  เรากล่าวเจตนาว่าเป็นกรรม  และอกุศลธรรมทั้ง  ๓  นั้น  ก็ไม่ชื่อว่า  มโนกหรรม  เพราะละเมิดออกมาทางวาจาแล้ว  ดังนั้น  อกุศลธรรมทั้ง  ๓  นั้น  จึงเป็นเพียงตัวสนับสนุนเจตนา  ส่วนอธิบายผู้ศึกษาพึงทราบเหมือนกับอธิบายในกายกรรมที่แสดงไว้แล้ว