อธิปเตยยะ ๓

                  อัตตาธิปเตยยะ                    ความมีตนเป็นใหญ่

                  โลกาธิปเตยยะ                     ความมีโลกเป็นใหญ่

                  ธัมมาธิปเตยยะ                    ความมีธรรมเป็นใหญ่.

                                                องฺ  ติก.  ๒๐/๑๐๑.

                  อธิบาย  :  อัตตาธิปเตยยะนั้น  พึงเห็นเช่นคนจะทำบุญ  ปรารภภาวะของตนผู้เป็นอิสระ  ทำด้วยมุ่งให้สมภาวะของตน  ผู้ทำมุ่งผลอันจะได้แก่ตน  หรือมุ่งความสะดวกแห่งตนก็เช่นนั้น  โลกาธิปเตยยะนั้น  พึงเห็นเช่นผู้นั้นทำบุญ  ด้วยมุ่งจะให้ผู้อื่นสรรเสริญ  หรือไม่ทำ  เกรงเขาจะนินทา  หรือทำตามความนิยมของเขาทั้งหลายธัมมาธิปเตยยะนั้น  พึงเห็นเช่นผู้ทำไม่มุ่งอย่างอื่น  เป็นแต่เห็นสมควรเห็นว่าถูกก็ทำหรือทำด้วยอำนาจเมตตากรุณาเป็นอาทิ