เสด็จถึงเมืองกุสินารา ประทมอนุฏฐานไสยา

                  ครั้งนั้น  พระผู้มีพระภาคเจ้าพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์  เสด็จพุทธดำเนินข้ามแม่น้ำหิรัญญวดี  ถึงเมืองกุสินารา  ประทับ  ณ  สาลวัน  ตรัสสั่งให้พระอานนท์เถระตั้งเตียงระหว่างไม้รังทั้งคู่  ผินศีรษะไปทางทิศอุดร ทรงสำเร็จสีหไสยาโดยข้างเบื้องขวา วางพระบาทเหลื่อมกัน มีสติสัมปชัญญะ  แต่มิได้มีอุฏฐานสัญญามนสิการ  เพราะเป็นไสยาอวสาน  เรียกว่า  อนุฏฐานไสยา