อนัตตานุปัสสนาละอัตตวาทุปาทาน

                  สัตว์ทั้งหลายล้วนยินดีในธรรมเครื่องเนิ่นช้าทั้ง  ๓  นี้  แม้ผู้เป็นคณาจารย์บางคน  จะสอนให้ละอุปาทาน  ก็ละได้เฉพาะกามุปาทาน  ทิฏฐุปาทาน  และสีลพตุปาทาน  เท่านั้น  แต่ไปยึดมั่นอยู่กับอัตตวาทุปาทาน  ว่ามีอาตมันตัวตนอยู่  จึงเห็นความจริงแต่เพียง  ๒  ประการ  คือ   ไม่เที่ยง  เป็นทุกข์  ไม่มีใครเห็นอนัตตา  นานเข้าจึงเวียนมาหาปปัญจธรรมด้านเดิม  คือ  ตัณหา  มานะ  และทิฏฐิอีก  ย่อมไม่พ้นจากวัฏฏสงสาร

                  ส่วนพระตถาคตทั้งหลาย  ทรงทราบความจริงทั้ง  ๓  ประการ  คือ  ความไม่เที่ยง  เป็นทุกข์  และความเป็นอนัตตา  ของสังขารทั้งหลาย  ถอนอุปาทานทั้ง  ๔  คือ  กามุปาทาน   ทิฏฐุปาทาน  สีลพตุปาทาน  และอัตตวาทุปาทาน  เสียได้  จึงเป็นผู้ไม่มีธรรมเครื่องเนิ่นช้า  ได้บรรลุอมตมหานิพพาน

                  เพราะทรงมุ่งผลคือ  ความพ้นจากวัฏฏทุกข์ของเวไนยสัตว์  พระองค์จึงทรงสั่งสอนให้พิจารณาสังขาร  โดยลักษณะ  ๓  ประการ  คือ  ไม่เที่ยง  เป็นทุกข์  และเป็นอนัตตา  เป็นพหุลานุศาสนี  คำสอนที่มากกว่าคำสอนอย่างอื่นในพระพุทธศาสนา