ปัญหาและเฉลยวิชาวินัยบัญญัติ นักธรรมชั้นเอก สอบในสนามหลวง วันอาทิตย์ ที่ ๒๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๕

๑.     ๑.๑  คำว่า ญัตติ  อนุสาวนา  อปโลกนะ อุปสัมปทาเปกขะ ได้แก่อะไร ? จงชี้แจง

          ๑.๒  ภิกษุผู้สามารถสวดกรรมวาจาได้แม่นยำและสละสลวย ต้องพร้อมด้วยคุณสมบัติ
                อย่างไรบ้าง ?

 ๑.     ๑.๑  ญัตติ ได้แก่คำเผดียงสงฆ์

                 อนุสาวนา   ได้แก่คำประกาศปรึกษาและตกลงของสงฆ์

                 อปโลกนะ ได้แก่การบอกกันในที่ประชุมสงฆ์ ไม่ต้องตั้งญัตติ
                                 ไม่ต้องสวดอนุสาวนา

                 อุปสัมปทาเปกขะ ได้แก่กุลบุตรผู้มุ่งอุปสมบท ฯ

          ๑.๒ อย่างนี้ คือ

                        ๑) รู้จักประเภทของอักขระ 

                        ๒) รู้จักฐานกรณ์ของอักขระ 
                        ๓) ว่าเป็น ฯ

 ๒.     ๒.๑ ภิกษุผู้นับเข้าในจำนวนสงฆ์ผู้ทำกรรมนั้นๆ ต้องเป็นภิกษุเช่นไร ?

          ๒.๒ เวลาทำสังฆกรรม ภิกษุที่อยู่ในสีมาเดียวกัน นับเข้าในจำนวนสงฆ์ผู้ทำกรรม
                ทั้งหมดใช่หรือไม่ ?  จงอธิบาย

 ๒.     ๒.๑ ต้องเป็นภิกษุปกติ ไม่ถูกสงฆ์ยกเสียจากหมู่ด้วยอุกเขปนียกรรม มีสังวาส
                เสมอด้วยสงฆ์ และเป็นสมานสังวาสของกันและกัน ฯ

          ๒.๒ ไม่ใช่ เพราะภิกษุที่เหลือจากจำนวนผู้ไม่มาเข้ากรรม เป็นผู้ควรให้ฉันทะ สงฆ์
                ทำกรรมเพื่อภิกษุใด ภิกษุนั้นก็ไม่นับเข้าในจำนวนสงฆ์ และไม่ใช่ผู้ควรให้ฉันทะ
                แต่เป็นผู้ควรเข้ากรรมนั้น ฯ

 ๓.     ๓.๑ วิสุงคามสีมา พัทธสีมา  ได้แก่สีมาเช่นไร ?

          ๓.๒ กฐิน เป็นสังฆกรรมอะไร ? การรับกฐิน ตลอดจนถึงกราน ต้องทำในสีมา
                อย่างเดียว หรือทำนอกสีมาก็ได้ ?

 ๓.     ๓.๑ วิสุงคามสีมา ได้แก่เขตที่สงฆ์ได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตยกให้เป็น
                แผนกหนึ่งจากบ้าน ฯ  

                พัทธสีมา ได้แก่วิสุงคามสีมานั้นเองอันสงฆ์ผูกแล้ว คือสมมติเป็นสมานสังวาส
                สีมาแล้ว ฯ

          ๓.๒  เป็นญัตติทุติยกรรม ฯ การรับกฐิน การอปโลกน์เพื่อให้ผ้ากฐิน และการกรานกฐิน
                ทำในสีมาหรือนอกสีมาก็ได้ การสวดญัตติทุติยกรรมวาจาให้ผ้ากฐิน ต้องทำในสีมา
                อย่างเดียว ฯ

 ๔.     ๔.๑  กฐินจะเดาะหรือไม่เดาะ กำหนดรู้ได้อย่างไร ?

          ๔.๒ ผ้าที่ทรงห้ามใช้เป็นผ้ากฐินได้แก่ผ้าเช่นไรบ้าง ?

 ๔.     ๔.๑  กฐินเดาะ กำหนดรู้ได้ด้วยอาวาสปลิโพธและจีวรปลิโพธขาด หรือสิ้นเขตจีวรกาลที่
                ขยายออกไปอีก ๔ เดือน กฐินไม่เดาะ กำหนดรู้ได้ด้วยอาวาสปลิโพธหรือ จีวร
                ปลิโพธอย่างใดอย่างหนึ่งยังไม่ขาด และยังอยู่ในเขตจีวรกาลที่ขยายออกไปอีก ๔
                เดือน ฯ

          ๔.๒ เช่นนี้ คือ

                        ๑) ผ้าที่ไม่ได้เป็นสิทธิ เช่น ผ้าที่ขอยืมเขามา

                        ๒) ผ้าที่ได้มาโดยอาการอันมิชอบ คือทำนิมิตได้มา

                        ๓) ผ้าที่ได้มาโดยการพูดเลียบเคียง

                        ๔) ผ้าเป็นนิสสัคคีย์

                        ๕) ผ้าที่ได้มาโดยทางบริสุทธิ์ แต่เก็บไว้ค้างคืน ฯ

 ๕.     ๕.๑  ผู้ที่ถูกห้ามอุปสมบท เพราะทำผิดต่อพระศาสนา ได้แก่คนเช่นไร ?

          ๕.๒  ในเวลาสวดกรรมวาจานั้น กำหนดด้วยสงฆ์นิ่งอยู่จนถึงบาลีคำใด อุปสมบทกรรม
                จึงจะนับว่าเป็นการสำเร็จ ?

 ๕.     ๕.๑  ได้แก่

                        ๑) คนฆ่าพระอรหันต์      

                        ๒) คนทำร้ายภิกษุณี     

                        ๓) คนลักเพศ

                        ๔) ภิกษุไปเข้ารีตเดียรถีย์ 

                        ๕) ภิกษุต้องปาราชิกละเพศไปแล้ว

                        ๖) ภิกษุผู้ทำสังฆเภท                                              

                        ๗) คนทำร้ายพระศาสดาจนถึงห้อพระโลหิต ฯ

          ๕.๒ กำหนดด้วยสงฆ์นิ่งอยู่จนถึงคำว่า โส ภาเสยฺย ที่แปลว่า ท่านผู้นั้นพึงพูดท้ายอนุสาวนาที่ ๓ จึงนับว่าเป็นการสำเร็จ ฯ

 ๖.     ๖.๑  อนุวาทาธิกรณ์ที่เกิดขึ้นแล้วไม่รีบระงับ  มีผลเสียอย่างไร ?

          ๖.๒ ภิกษุผู้ต้องอนุวาทาธิกรณ์ พึงปฏิบัติอย่างไร ?

 ๖.     ๖.๑  มีผลเสีย คือทำให้เสียสีลสามัญญตาและเสียสามัคคี เป็นทางแตก เป็นนานา-
                สังวาส จนถึงเป็นนานานิกาย ฯ

          ๖.๒ พึงปฏิบัติอย่างนี้ คือ

                        ๑) เคารพในผู้พิจารณา

                        ๒) ให้การตามความเป็นจริง

                        ๓) พึงเชื่อฟังและปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของสงฆ์

                        ๔) ไม่ขุ่นเคือง ฯ

 ๗.     ๗.๑  ลักษณะปกปิดอาบัตินั้น พระอรรถกถาจารย์ แสดงไว้กี่ประการ ?  อะไรบ้าง ?

          ๗.๒ ภิกษุผู้เป็นโจทก์ จงใจหาความเท็จใส่ภิกษุอื่น และภิกษุผู้เป็นจำเลย จงใจปกปิด
                 ความประพฤติเสียของตนด้วยให้การเท็จ  สงฆ์พึงนิคคหะด้วยกรรมอะไร ?

 ๗.     ๗.๑ แสดงไว้ ๑๐ ประการ จัดเป็น ๕ คู่ คือ

                        ๑) เป็นอาบัติ และรู้ว่าเป็นอาบัติ

                        ๒) เป็นปกตัตตะ และรู้ว่าเป็นปกตัตตะ

                        ๓) ไม่มีอันตราย และรู้ว่าไม่มีอันตราย

                        ๔) อาจอยู่ และรู้ว่าอาจอยู่

                        ๕) ใคร่จะปิด และปิดไว้ ฯ

          ๗.๒ สงฆ์พึงทำ ตัชชนียกรรม แก่ภิกษุผู้เป็นโจทก์  และตัสสปาปิยสิกากรรม แก่
                ภิกษุผู้เป็นจำเลย ฯ

¾ÃÐÃÒªºÑ­­ÑµÔ¤³Ðʧ¦ì ¾.È. òõðõ, (©ºÑº·Õè ò) ¾.È. òõóõ

 ๘.     ๘.๑ ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ ใครเป็นผู้สถาปนาสมเด็จพระสังฆราช ?
                ตอบโดยอ้างมาตรา

          ๘.๒ คำว่า คณะสงฆ์ และคณะสงฆ์อื่น แห่งมาตรา ๕ ทวิ ในพระราชบัญญัติ
                คณะสงฆ์หมายถึงใคร ?

 ๘.     ๘.๑ มาตรา ๗  พระมหากษัตริย์ทรงสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชองค์หนึ่ง ฯ

          ๘.๒ คณะสงฆ์ หมายถึงบรรดาพระภิกษุที่ได้รับบรรพชาอุปสมบทจากพระ
                อุปัชฌาย์ ตามพระราชบัญญัตินี้ หรือตามกฎหมายที่ใช้บังคับก่อนพระราช-
                บัญญัตินี้ ไม่ว่าจะปฏิบัติศาสนกิจในหรือนอกราชอาณาจักร ฯ

                 คณะสงฆ์อื่น  หมายถึงบรรดาบรรพชิตจีนนิกายหรืออนัมนิกาย ฯ

 ๙.     ๙.๑  คณะสงฆ์จะตั้งเป็นอิสระ ไม่อยู่ภายใต้การปกครองของมหาเถรสมาคมได้หรือไม่ ?
                จงอ้างมาตรา

          ๙.๒ จงให้ความหมายของคำต่อไปนี้

ก)  ที่วัด                 

ข) ที่ธรณีสงฆ์        
ค) ที่กัลปนา

 ๙.     ๙.๑  ไม่ได้ ต้องปฏิบัติตามมาตรา ๒๐ ความว่า คณะสงฆ์ต้องอยู่ภายใต้การปกครอง
                ของมหาเถรสมาคม ฯ

          ๙.๒        ก) ที่วัด          คือที่ซึ่งตั้งวัดตลอดจนเขตของวัดนั้น

                        ข) ที่ธรณีสงฆ์  คือที่ซึ่งเป็นสมบัติของวัด

                        ค) ที่กัลปนา    คือที่ซึ่งมีผู้อุทิศแต่ผลประโยชน์ให้วัดหรือพระศาสนา ฯ

๑๐.  ๑๐.๑  ผู้มิได้รับแต่งตั้งให้เป็นพระอุปัชฌาย์ หรือถูกถอดถอนจากความเป็นพระอุปัชฌาย์
                กระทำการบรรพชาอุปสมบทแก่บุคคลอื่น ต้องระวางโทษอย่างไร ?

       ๑๐.๒  ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ ผู้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการมหาเถรสมาคมคือใคร ?

๑๐.  ๑๐.๑  ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี ฯ

       ๑๐.๒ คืออธิบดีกรมการศาสนาโดยตำแหน่ง  ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ มาตรา ๑๓ ความว่า ให้อธิบดีกรมการศาสนาเป็นเลขาธิการมหาเถรสมาคมโดยตำแหน่ง ฯ

ผู้ออกข้อสอบ	:	๑.	พระเทพรัชมงคลเมธี	วัดนรนาถสุนทริการาม
		๒.	พระเทพเวที	วัดชนะสงคราม
		๓.	พระศรีรัตนโมลี	วัดพระปฐมเจดีย์ จ.นครปฐม
ตรวจ/ปรับปรุง	:	โดยสนามหลวงแผนกธรรม