ปธาน คือความเพียร ๔ อย่าง

                         ๑.  สังวรปธาน  เพียรระวังบาปไม่ให้เกิดขึ้นในสันดาน

                            ๒.  ปหานปธาน  เพียรละบาปที่เกิดขึ้นแล้ว

                                ๓.  ภาวนาปธาน  เพียรให้กุศลเกิดขึ้นในสันดาน

                                ๔.  อนุรักขนาปธาน  เพียรรักษากุศลที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้เสื่อม

ความเพียร  ๔ อย่างนี้  เป็นความเพียรชอบควรประกอบให้มีในตน

              ปธาน  เป็นชื่อของความเพียรที่แรงกล้าไม่ย่นย่อท้อถอย  ดังพระพุทธพจน์ว่า แม้เนื้อและเลือดในร่างกายจะเหือดแห้งไป  เหลืออยู่แต่หนัง  เอ็น  และกระดูกก็ตาม  เมื่อยังไม่บรรลุผลที่จะพึงบรรลุได้ด้วยเรี่ยวแรงของลูกผู้ชาย  ความหยุดยั้งแห่งความเพียรจะไม่มี

              ความเพียรมีอย่างเดียวแต่ทำหน้าที่  ๔  อย่าง  คือ   ๑.  เพียรระวังความชั่วที่ยังไม่เคยทำ  ไม่เคยพูด  ไม่เคยคิด  อย่าให้เกิดขึ้น  ๒  เพียรละความชั่วที่เคยเผลอตัวทำ  พูดและคิดมาแล้ว  โดยจะไม่ทำอย่างนั้นอีก  ๓. เพียรสร้างความดีที่ยังไม่เคยทำ ไม่เคยพูด  ไม่เคยคิด  ๔.  เพียรรักษาความดีที่เคยทำ  เคยพูด  เคยคิดมาแล้ว  โดยการทำ  พูด  และคิดความดีนั้นบ่อย ๆ