วิชาการพูด 31
ภูมิปัญญานก
เพื่อน ๆ คะ เพื่อน ๆ รู้จักคำว่า “ภูมิปัญญา” ไหมคะ เราอาจจะเคยได้ยินมาบ้างในคำว่า ภูมิปัญญาไทย ภูมิปัญญาชาวบ้าน จากวิชา Thai Soc. แสนรักยังไงละคะ แต่วันนี้ฉันจะมาเสนอคำว่า “ภูมิปัญญานก” ค่ะ เป็นคำใหม่ที่ไม่มีในพจนานุกรมหรือเคยได้ยินที่ไหนมาก่อน เพราะฉันได้บัญญัติมันขึ้นมาหลังจากได้สังเกตและรวบรวมข้อมูลมาหลายวัน
เพื่อน ๆ อาจจะสงสัยว่าทำไมต้องเป็นนก แล้วเป็นสัตว์ชนิดอื่นไม่ได้หรือไง แล้วภูมิปัญญาของนกนั้นเป็นอย่างไร ทุกคำถามย่อมมีคำตอบค่ะ เพื่อน ๆ เคยสังเกตบ้างไหมคะเวลาที่เรามองขึ้นไปบนท้องฟ้า บางครั้งเราก็จะเห็นนกกลุ่มใหญ่พากันบินไปที่ไหนก็สุดที่จะรู้ได้ มันจะบินกันเป็นกลุ่มรูปตัว “V” ขนาดใหญ่หรือตัวอักษรที่เคลื่อนไหวบนท้องฟ้า ฉันเคยตั้งคำถามกับตัวเองว่าทำไมฝูงนกต้องบินเป็นรูปตัว “V” ทำไมไม่บินลักษณะอื่น ฉันเก็บความสงสัยเอาไว้ไม่ไหวก็เลยลองไปค้นหนังสือดู แล้วก็ได้ความรู้ใหม่ว่า การที่นกบินเป็นกลุ่มนั้น เวลาที่นกแต่ละตัวกระพือปีก มันจะสร้างแรงยกให้นกตัวที่อยู่ถัดไป การบินเรียงกันเป็นรูปตัว “V” ทำให้นกทั้งฝูงเพิ่มระยะการบินได้อย่างน้อย ๗ % ทำให้เหนื่อยน้อยลง แล้วยังไปได้ไกลขึ้นอีกด้วยค่ะ
ถ้าเรามองดี ๆ และคิดให้ลึกซึ้งสักหน่อย เราก็จะเห็นภูมิปัญญาอันชาญฉลาดของนก ที่สะท้อนชีวิตของคนในสังคมอีกด้วยค่ะ เราจะเห็นว่านกนั้นไม่ต่างจากคนเลย คนที่มีทิศทาง ทัศนคติร่วมกันจะสามารถไปถึงจุดหมายได้เร็วขึ้นและง่ายขึ้นเพราะเดินทางโดยมีแรงผลักดันซึ่งกันและกัน เพื่อน ๆ ว่าจริงไหมคะ แต่คงยากหน่อยกว่าที่เราจะหาคนที่คิดตรงกันเหมือนเราจนกลายมาเป็นกลุ่มและก็เป็นการยากกว่าที่เราจะได้บินสูงอย่างนก
เมื่อนกตัวหนึ่งหลุดออกจากแนวบิน มันจะรู้สึกถึงแรงถ่วงแรงดังเมื่อพยายามจะบินไปตัวเดียว และจะพยายามกลับมาสู่กลุ่มเสมออย่างรวดเร็วเพื่อผลประโยชน์จากพลังการบินของนกตัวที่อยู่ข้างหน้า ถ้าเราใช้ภูมิปัญญานก เราก็จะเกาะกลุ่มกับคนอื่น ๆ ที่มุ่งไปในทิศทางเดียวกับเราเพื่อลดการเผชิญหน้ากับกระแสสังคม
ในฝูงของนกนี่นะคะ จะมีตัวหนึ่งที่ทำหน้าที่เป็นจ่าฝูงคอยบินนำ และเมื่อจ่าฝูงเหนื่อย มันก็จะสลับไปอยู่ตำแหน่งอื่น นกอีกตัวก็จะมาบินอยู่ตรงกลางแทน ถ้าจะเปรียบละก็ มันก็คล้ายกับระบบการทำงานของคน การผลักดันกันทำงานที่ต้องใช้แรงและความคิดมากเป็นสิ่งที่มีเหตุผลและเป็นระบบการทำงานที่ดีที่สุดไม่ว่าจะเป็นนกหรือคนที่ต้องการไปในทางที่ต้องการ จะประสบความสำเร็จได้ก็ต่อเมื่อช่วยกันค่ะ
ภูมิปัญญานกประการสุดท้ายที่น่ายกย่องคือ เมื่อนกตัวใดตัวหนึ่งป่วยหรือบาดเจ็บจากการถูกยิงและต้องหยุดออกจากแนวบิน นกอีก ๒-๓ ตัวก็จะออกมาด้วยเพื่อตามไปช่วยเหลือและปกป้อง มันจะอยู่ด้วยกันจนนกตัวนั้นบินได้อีกครั้งหรือตายจากกันไป เมื่อถึงตอนนั้น พวกมันก็จะเริ่มเดินทางต่อไปด้วยกัน หรือไปกับนกกลุ่มใหม่เพื่อตามกลุ่มของตัวเองให้ทัน ถ้าเราได้เรียนรู้จากภูมิปัญญานก เราย่อมอยู่เคียงข้างช่วยเหลือกันตลอดไป
เมื่อเราเรียนรู้ภูมิปัญญาจากนกแล้ว เราอาจจะลองค้นหาภูมิปัญญาของสัตว์และเรียนรู้จากมันได้นะคะ สัตว์แต่ละชนิดมีความมหัศจรรย์ในตัวของมันอยู่ ฝึกสังเกตและคิดตามสิคะ มันจะช่วยให้เราเข้าใจโลกมากขึ้น.
เพื่อน ๆ คะ เพื่อน ๆ รู้จักคำว่า “ภูมิปัญญา” ไหมคะ เราอาจจะเคยได้ยินมาบ้างในคำว่า ภูมิปัญญาไทย ภูมิปัญญาชาวบ้าน จากวิชา Thai Soc. แสนรักยังไงละคะ แต่วันนี้ฉันจะมาเสนอคำว่า “ภูมิปัญญานก” ค่ะ เป็นคำใหม่ที่ไม่มีในพจนานุกรมหรือเคยได้ยินที่ไหนมาก่อน เพราะฉันได้บัญญัติมันขึ้นมาหลังจากได้สังเกตและรวบรวมข้อมูลมาหลายวัน
เพื่อน ๆ อาจจะสงสัยว่าทำไมต้องเป็นนก แล้วเป็นสัตว์ชนิดอื่นไม่ได้หรือไง แล้วภูมิปัญญาของนกนั้นเป็นอย่างไร ทุกคำถามย่อมมีคำตอบค่ะ เพื่อน ๆ เคยสังเกตบ้างไหมคะเวลาที่เรามองขึ้นไปบนท้องฟ้า บางครั้งเราก็จะเห็นนกกลุ่มใหญ่พากันบินไปที่ไหนก็สุดที่จะรู้ได้ มันจะบินกันเป็นกลุ่มรูปตัว “V” ขนาดใหญ่หรือตัวอักษรที่เคลื่อนไหวบนท้องฟ้า ฉันเคยตั้งคำถามกับตัวเองว่าทำไมฝูงนกต้องบินเป็นรูปตัว “V” ทำไมไม่บินลักษณะอื่น ฉันเก็บความสงสัยเอาไว้ไม่ไหวก็เลยลองไปค้นหนังสือดู แล้วก็ได้ความรู้ใหม่ว่า การที่นกบินเป็นกลุ่มนั้น เวลาที่นกแต่ละตัวกระพือปีก มันจะสร้างแรงยกให้นกตัวที่อยู่ถัดไป การบินเรียงกันเป็นรูปตัว “V” ทำให้นกทั้งฝูงเพิ่มระยะการบินได้อย่างน้อย ๗ % ทำให้เหนื่อยน้อยลง แล้วยังไปได้ไกลขึ้นอีกด้วยค่ะ
ถ้าเรามองดี ๆ และคิดให้ลึกซึ้งสักหน่อย เราก็จะเห็นภูมิปัญญาอันชาญฉลาดของนก ที่สะท้อนชีวิตของคนในสังคมอีกด้วยค่ะ เราจะเห็นว่านกนั้นไม่ต่างจากคนเลย คนที่มีทิศทาง ทัศนคติร่วมกันจะสามารถไปถึงจุดหมายได้เร็วขึ้นและง่ายขึ้นเพราะเดินทางโดยมีแรงผลักดันซึ่งกันและกัน เพื่อน ๆ ว่าจริงไหมคะ แต่คงยากหน่อยกว่าที่เราจะหาคนที่คิดตรงกันเหมือนเราจนกลายมาเป็นกลุ่มและก็เป็นการยากกว่าที่เราจะได้บินสูงอย่างนก
เมื่อนกตัวหนึ่งหลุดออกจากแนวบิน มันจะรู้สึกถึงแรงถ่วงแรงดังเมื่อพยายามจะบินไปตัวเดียว และจะพยายามกลับมาสู่กลุ่มเสมออย่างรวดเร็วเพื่อผลประโยชน์จากพลังการบินของนกตัวที่อยู่ข้างหน้า ถ้าเราใช้ภูมิปัญญานก เราก็จะเกาะกลุ่มกับคนอื่น ๆ ที่มุ่งไปในทิศทางเดียวกับเราเพื่อลดการเผชิญหน้ากับกระแสสังคม
ในฝูงของนกนี่นะคะ จะมีตัวหนึ่งที่ทำหน้าที่เป็นจ่าฝูงคอยบินนำ และเมื่อจ่าฝูงเหนื่อย มันก็จะสลับไปอยู่ตำแหน่งอื่น นกอีกตัวก็จะมาบินอยู่ตรงกลางแทน ถ้าจะเปรียบละก็ มันก็คล้ายกับระบบการทำงานของคน การผลักดันกันทำงานที่ต้องใช้แรงและความคิดมากเป็นสิ่งที่มีเหตุผลและเป็นระบบการทำงานที่ดีที่สุดไม่ว่าจะเป็นนกหรือคนที่ต้องการไปในทางที่ต้องการ จะประสบความสำเร็จได้ก็ต่อเมื่อช่วยกันค่ะ
ภูมิปัญญานกประการสุดท้ายที่น่ายกย่องคือ เมื่อนกตัวใดตัวหนึ่งป่วยหรือบาดเจ็บจากการถูกยิงและต้องหยุดออกจากแนวบิน นกอีก ๒-๓ ตัวก็จะออกมาด้วยเพื่อตามไปช่วยเหลือและปกป้อง มันจะอยู่ด้วยกันจนนกตัวนั้นบินได้อีกครั้งหรือตายจากกันไป เมื่อถึงตอนนั้น พวกมันก็จะเริ่มเดินทางต่อไปด้วยกัน หรือไปกับนกกลุ่มใหม่เพื่อตามกลุ่มของตัวเองให้ทัน ถ้าเราได้เรียนรู้จากภูมิปัญญานก เราย่อมอยู่เคียงข้างช่วยเหลือกันตลอดไป
เมื่อเราเรียนรู้ภูมิปัญญาจากนกแล้ว เราอาจจะลองค้นหาภูมิปัญญาของสัตว์และเรียนรู้จากมันได้นะคะ สัตว์แต่ละชนิดมีความมหัศจรรย์ในตัวของมันอยู่ ฝึกสังเกตและคิดตามสิคะ มันจะช่วยให้เราเข้าใจโลกมากขึ้น.