รังแค ( Dandruff )

รังแค เกิดจากเซลล์ของหนังศีรษะที่มีการแบ่งตัวผิดปกติมากเกินไป เซลล์ผิวหนังศีรษะจะหลุดออกมาเป็นแผ่นขุยติดอยู่ตามศีรษะ เส้นผม รังแคอาจเป็น ลักษณะธรรมชาติ เฉพาะตัว คือบางคนอาจมีรังแคมาก บางคนอาจมีรังแคน้อยหรือไม่มีเลยก็ได้ หนังศีรษะที่มีรังแคจะคัน และมีกลิ่นเหม็น รังแค เป็นสภาวะที่ผิวหนังศรีษะเกิดการหลุดล่อนออกเป็นสะเก็ดบางๆ สีเทา กระจายทั่วบนหนังศรีษะโดยปราศจากการอักเสบ มักมีอาการคันและอาจเป็นสาเหตุหนึ่งของผมร่วงได้ถ้าปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา รังแคนั้นเกิดจากความผิดปกติของเซลล์หนังกำพร้าที่มีการลอกตัวเร็วเกินไป มักเป็นอาการเรื้อรัง ซึ่งมีหลายสาเหตุดังนี้

-ผลของฮอร์โมนบางชนิดในร่างกาย

- สภาพความกังวลของจิตใจ ( ความเครียด )

- ความผิดปกติของเมทาบอลิซึมของอาหาร

- การแพ้เครื่องสำอาง เช่น แชมพู น้ำยาดัดผม เป็นต้น

- สิ่งกระตุ้นจากภายนอกสภาพสิ่งแวดล้อม

ปัญหาของการเกิดรังแค เกิดได้กับทุกๆคน รังแคถือเป็นโรคผิวหนังอีกชนิดหนึ่ง รังแค คือ สภาวะที่ผิดปกติของเซลล์ผิวหนังศีรษะที่มีการแบ่งเซลล์มากกว่าปกติ รังแคมีลักษณะเป็นแผ่นหรือเป็นชิ้นสีขาวเล็กๆกระจายทั่วหนังศีรษะหรือเฉพาะ จุดบนหนังศีรษะ รังแคสามารถเกิดขึ้นได้ทั้งเพศชายและเพศหญิงวัยเจริญพันธุ์ขึ้นไป รังแคเมื่อเกิดขึ้นกับใครก็จะทำให้ผู้นั้นเสียบุคคลิกไป หิมะตกบนศีรษะคงไม่มีใครปรารถนา รังแคสามารถเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ นอกจากนี้อากาศมีส่วนที่ทำให้เกิดรังแค เช่น อากาศร้อนผู้ที่หนังศีรษะมันอาจทำให้เกิดรังแคขึ้นง่ายๆ หรืออากาศหนาวผู้ที่มีหนังศีรษะแห้งก็อาจทำให้เกิดรังแคขึ้นได้ง่าย

รังแค มี 2 แบบ คือ รังแคผมมัน และรังแคผมแห้ง ซึ่งสามารถตรวจสอบได้ง่าย ๆ ด้วยการก้มศีรษะลง วางกระดาษดำ หรือผ้าสีเข้ม ๆ ไว้ตรงหน้า แล้วหวีเอาฝุ่นผงต่าง ๆ จากเส้นผมออก ดูว่าฝุ่นผงที่หลุดมาจากเส้นผมของคุณมีลักษณะอย่างไร ถ้าเป็นผงเล็ก ๆ เหมือนแป้ง หมายความว่าคุณมีปัญหารังแคผมแห้ง ซึ่งเกิดจากหนังศีรษะแห้ง สาเหตุอาจจะเป็นเพราะความเครียด อากาศแห้ง การใช้แชมพูที่แรงเกินไป ลองแก้ไขด้วยการนวดศีรษะอาทิตย์ละครั้งด้วยน้ำมันอุ่น ๆ ก่อนจะสระผม และสระผมให้บ่อยด้วยแชมพูสูตรอ่อนโยน แต่ถ้าฝุ่นผงที่หลุดออกมามีลักษณะชิ้นใหญ่ เป็นก้อนและชื้นนั้นเป็นรังแคผมมัน พบมากในคนที่มีผิวมัน เพศชายจะพบปัญหานี้มากกว่าเพศหญิง ควรใช้แชมพูขจัดรังแคที่มีคุณสมบัติ อ่อนโยน ไม่ทำให้ผมแห้งหรือแข็งกระด้าง ลดอาหารมัน รับประทานผลไม้และผักสดมาก ๆ ออกกำลังกายสม่ำเสมอเพื่อให้ ระบบไหลเวียนโลหิตส่งออกซิเจนไปเลี้ยงหนังศีรษะ 

  สาเหตุของการเกิดรังแค

รังแค เกิดจากหลายสาเหตุด้วยกัน     ทั้งจากโรคภัยไข้เจ็บและการใช้สารเคมีในชีวิต ประจำวัน เช่น แชมพู ที่มีฤทธิ์ที่รุนแรง ซึ่งเกิดจากการใช้สารที่รุนแรงเกินไป เพราะสภาพผิวหนังศีรษะของแต่ละคนรับได้ไม่เหมือนกัน บางคนแพ้ง่าย   รังแค ไม่ใช่ โรคร้ายแรง บางคนมีอาการเล็กน้อยหรือเป็นช่วงระยะเวลาสั้น ๆ ไม่นานก็จะหายไปเอง แต่ถ้ากรณีที่เป็นมากจะสังเกตเห็น จะมีอาการ   เป็น ๆ หาย ๆ อยู่เป็นประจำย่อมทำให้เกิดความรำคาญและเสียบุคลิก โรคบางอย่างในร่างกาย   กระตุ้นให้เกิดรังแคได้มากกว่าปกติ   เช่น โรคต่อมไทรอยด์เป็นพิษ มะเร็งต่อมน้ำเหลือง อัมพาตแต่ที่พบบ่อยคือโรคที่เกิดจากเชื้อราหรือเรียกทั่วไปว่าโรคโซไรสิ สซึ่งเป็นโรคที่เกิดจากการแพ้สารเคมีในเครื่องสำอางหรือแชมพูที่ใช้กับผมรวม ถึงการอักเสบที่เกิดขึ้นกับผิวหนังศีรษะ รังแคจะพบบริเวณหนังศีรษะเป็นวง ๆมีขุยและสะเก็ด อาจทำให้เส้นผมในบริเวณนั้นเกิดการหลุดร่วงได้ รังแคอาจก่อให้เกิดการเรื้อรังได้ จะเห็นว่าในบางรายเป็นรังแคอย่างต่อเนื่อง ผลที่ตามมาของรังแค คือ ผมร่วง นั่นเอง ซึ่งถ้าไม่มีการรักษาให้หายขาด ผมร่วงที่เกิดขึ้นอาจจะร่วงอย่างต่อเนื่องกลายไปเป็นผมร่วงเรื้อรังในที่สุด ได้  การหาถึงสาเหตุของการเกิดรังแคจะทำให้แก้ไขปัญหาได้ถูกจุด เพราะแต่ละคนที่เป็นรังแคอาจจะมีสาเหตุที่แตกต่างกันออกไป บางคนอาจจะมีปัญหาในเรื่องของการใช้แชมพู ก็ต้องไปแก้ไขที่แชมพู แต่บางคนอาจจะมีปัญหามาจากการใช้สารเคมีกับเส้นผม เช่น ย้อมผม โกรกสีผม เป็นต้น รังแคถ้าเป็นมากๆอาจจะทำให้ผิวหนังศีรษะอักเสบได้หนังศีรษะอาจติดเชื้อได้ โดยง่าย ถ้าเป็นรังแคอยู่ในขั้นที่อาการหนักควรไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อหยุดยั้งรังแคที่เกิดขึ้นและไม่ให้เรื้อรังหรือรุกลามไปมากกว่าที่เป็น อยู่

 รังแคที่มีสาเหตุมาจากสภาพอากาศ  รังแคสามารถเกิดขึ้นได้ง่ายๆกับบางท่านในฤดูหนาวที่มีอากาศแห้ง ในบางรายเพียงแค่อากาศเย็นลงรังแคก็มาเยี่ยมถึงที่ทันที หรือบางท่านถ้าอากาศร้อนมากๆรังแคก็จะเริ่มก่อตัวแล้ว ซึ่งแต่ละท่านอาจจะเกิดรังแคในแต่ละช่วงเวลาแตกต่างกันออกไป การแก้ไขรังแคที่เกิดจากสภาวะของอากาศทั้งอากาศเย็นและอากาศร้อน ให้ทำความสะอาดหนังศีรษะด้วยแชมพูที่มีฤทธิ์เป็นกลางและใช้ออยบำรุงเล็กน้อย

  รังแค ที่มีสาเหตุมาจากการใช้แชมพูที่มีฤทธิ์รุนแรงทำให้เกิดปัญหารังแคได้ง่าย หรือการล้างคราบแชมพูออกจากหนังศีรษะไม่สะอาดหมดจดพอ จะทำให้เกิดการระคายเคืองกับผิวหนังศีรษะจนก่อให้เกิดรังแคติดตามมาได้

   รังแคที่มีสาเหตุมาจากการเป็นเชื้อราบนหนังศีรษะ ในบางรายถึงขั้นเรื้อรังเป็นเวลานาน ซึ่งรังแคที่เกิกจากเป็นเชื้อราบนหนังศีรษะนี้จะมีผลกระทบโดยตรงต่อการหลุด ร่วงของเส้นผม เมื่อเป็นเชื้อราจะทำให้เกิดอาการคันระคายเคืองตามผิวหนังศีรษะ และตามมาด้วยการเกาที่รุนแรง ทำให้เกิดผลกระทบต่อผมร่วงโดยตรง การเกาในแต่ละครั้งก็จะมีผมร่วงเกิดขึ้นแทบทุกครั้งและอาจตามมาด้วยผมบางลง อย่างต่อเนื่อง เชื้อราบนหนังศีรษะอาจทำให้เกิดอาการคันศีรษะบ่อยๆได้ รังแคประเภทนี้ต้นเหตุคือเชื้อรา ถ้ากำจัดเชื้อราได้ก็เท่ากับกำจัดรังแคได้นั่นเอง ผมที่เคยร่วงมากๆก็จะลดลงตามไปด้วย

    สาเหตุของการเกิดรังแค และวิธีขจัดรังแคแบบง่าย ๆ ที่ทำได้ด้วยตัวเอง มีขั้นตอนดังต่อไปนี้

1. น้ำอุ่น อาจเพิ่มปริมาณรังแคได้ในคนผมแห้ง การสระผมด้วยน้ำอุ่นจะไปละลายชั้นไขมันบนหนังศีรษะออก ส่งผลให้หนังศีรษะแห้งและลอกเป็นขุย เกิดรังแคในที่สุด จึงควรเลิกสระผมด้วยน้ำอุ่น

2. แดดจัดจ้า   ซึ่งเป็นตัวการทำลายเส้นผม ทำให้ผมชี้ฟู ขาดน้ำหนัก และไม่เงางาม แสงแดดจะเข้าไปทำลายโปรตีนในเส้นผม และทำให้ผมหยาบ จึงควรหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้ากับแสงแดด และควรเลือกใช้ผลิตภัณฑ์แชมพูที่ช่วยบำรุงเส้นผมอย่างล้ำลึก

3. ผู้สูบบุหรี่ เพราะควันบุหรี่จะเกาะบนเส้นผมทำให้ผมขาดความมันเงา และส่งผลให้สภาพศีรษะแห้งกว่าปกติ

4. การนวดผิวหนังศีรษะ ทุกครั้งที่สระผม ควรนวดหนังศีรษะเบา ๆ จะช่วยผ่อนคลายความเครียด และขจัดเซลล์หนังศีรษะที่ตายให้หลุดลอกได้ง่ายขึ้น

5. เลือกใช้แชมพูที่เหมาะสมกับสภาพเส้นผมและหนังศีรษะ และควรล้างแชมพูให้สะอาดทุกครั้งหลังสระผมเพื่อขจัดสารเคมีที่ตกค้าง

6. หลังสระผมควรใช้ผ้าขนหนูที่แห้งสะอาดซับหนังศีรษะและเส้นผม ที่สำคัญควรหลีกเลี่ยงการใช้ผ้าที่เปียกชื้นและไม่ใช้ผ้าร่วมกับผู้อื่น และหลีกเลี่ยงการเกาแรงๆที่ทำให้หนังศีรษะเกิดแผลอักเสบบนผิวหนังศีรษะ

  ความรู้เกี่ยวกับรังแค

อาการคันศีรษะและมีขุยขาว ๆ เหมือนละอองหิมะปกคลุมศีรษะตลอดเวลา นอกจากทำให้เกิดความรำคาญใจแล้ว ยังส่งผลเสียต่อบุคลิกภาพ ซึ่งตัวยาที่จะมา ขจัดรังแค ให้หยุดรังควาน คือ แอนตี้แดนดรัฟฟ์ (Antidandruff) แอนตี้แดนดรัฟฟ์ มีส่วนผสมของ ซิงค์ไพริไทออน (Zinc pyrithione หรือ ZPT) และ เซลิเนียมซัลไฟต์ (Selenium sulfide) ซึ่งมีฤทธิ์ในการลดการแบ่งตัวของเซลล์บนหนังศีรษะและต้านเชื้อแบคทีเรีย สารอีกชนิดคือ รีซอร์ซินอล (resorcinol) ซัลเฟอร์ (sulfur) และกรดซาลิซิลิค (salicylic acid) ทั้งสามจะช่วยลดขุยและขจัดเซลล์ชั้นที่ตายแล้วให้หลุดออกไปโดยง่าย  แล้ว รู้หรือไม่ เมื่อหนังศีรษะมีขุยขาว เป็นรังแค ตกสะเก็ด รู้สึกคันจนต้องยกมือขึ้นเกาด้วยความรำคาญ แถมยังมีปัญหาเส้นผมหัก หรือหลุดร่วง เป็นอาการของ โรคกลากบนหนังศีรษะ เพราะละเลยเรื่องความสะอาด หรือทิ้งให้หนังศีรษะและเส้นผมเปียกชื้นอยู่เป็นประจำ อัน ที่จริง ‘โรคกลาก’ เกิดจากเชื้อราชนิด เดอมาโตไฟเตส (Dermatophytes) สามารถเกิดขึ้นได้ตามบริเวณต่าง ๆ ของร่างกาย อาทิ ผิวหนัง หนังศีรษะและเส้นผม เมื่อเกิดขึ้นแล้วจะมีอาการคัน โดยเฉพาะที่ศีรษะ หากไม่รักษาให้หายก็จะมีตุ่มหนอง หรือเรียกว่า ชันนะตุ ซ้ำร้ายคือโรคกลากยังสามารถติดต่อกันได้ง่าย ๆ หากใช้สิ่งของร่วมกัน เช่น แปรงหรือหวี ผ้าเช็ดตัว สำหรับ วิธีรักษาเบื้องต้น จะต้องไม่เกา หรือขูดหนังศีรษะด้วยความรุนแรงแรง สระผมให้บ่อยครั้ง ระหว่างสระผมต้องขยี้ผมทั่ว ทิ้งไว้ประมาณ 5 นาที แล้วจึงล้างออก ถ้า เป็นรังแคเพียงเล็กน้อย มีอาการคันไม่มาก สามารถใช้แชมพูแบบธรรมดาสระผมได้ทุกวัน ช่วยขจัดอาการคันให้หายไป หากมีรังแคปานกลาง และคันไม่มาก ใช้แชมพูที่มีส่วนผสม  ZPT สัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง แต่ถ้ามีรังแคในปริมาณมาก ประกอบกับอาการคันถึงขีดสุด ก็ควรสระผมด้วยแชมพูที่มีส่วนผสมดังกล่าวเป็นประจำทุกวัน แต่ถ้าปฏิบัติแล้วไม่ได้ผล แนะนำให้ไปพบแพทย์ผิวหนังทันที