ลำดับเหตุการณ์สำคัญในสามก๊ก

พ.ศ. 727

* เตียวก๊กตั้งกองกำลังโจรโพกผ้าเหลือง
* พระเจ้าเลนเต้แต่งตั้งโฮจิ๋น โลติด ฮองฮูสง จูฮี ให้เป็นแม่ทัพปราบโจรโพกผ้าเหลือง
* เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย สาบานเป็นพี่น้องร่วมสาบาน
* เล่าปี่ โจโฉ และซุนเกี๋ยนร่วมศึกปราบโจรโพกผ้าเหลือง
* เตียวก๊กเสียชีวิต โจรโพกผ้าเหลืองถูกปราบราบคาบ
* เล่าปี่ได้รับตำแหน่งนายอำเภออันห้อกวนหลังเสร็จศึกปราบโจรโพกผ้าเหลือง
* เตียวหุยทำร้ายต๊กอิ้ว เล่าปี่ลาออกจากตำแหน่งนายอำเภอ

พ.ศ. 730

* ซุนเกี๋ยนปราบโจรคูเสง และได้รับตำแหน่งเจ้าเมืองเตียงสา

พ.ศ. 732

* เล่าปี่ช่วยเล่าหงีปราบโจรเตียวกี เตียวซุ่น
* เล่าปี่ได้รับตำแหน่งเจ้าเมืองเพงงวนก๋วน
* พระเจ้าเลนเต้สวรรคต หองจูเปียน พระราชบุตรองค์โต ขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าเซ่าตี้ โดยมีโฮจิ๋นเป็นผู้หนุนหลัง
* สิบขันทีลวงโฮจิ๋นมาฆ่า
* โจโฉและอ้วนเสี้ยวนำทหารกำจัดสิบขันที
* ตั๋งโต๊ะยกทัพเข้ายึดเมืองหลวงลกเอี๋ยง
* ลิโป้สังหารเต๊งหงวนพ่อบุญธรรมและฝากตัวเป็นบุตรบุญธรรมของตั๋งโต๊ะ
* ตั๋งโต๊ะปลดพระเจ้าเซ่าตี้และตั้งหองจูเหียบขึ้นเป็นพระเจ้าเหี้ยนเต้

พ.ศ. 733

* ตั๋งโต๊ะส่งคนมาปลงพระชนม์อดีตฮ่องเต้หองจูเปียนและพระนางโฮเฮาผู้เป็นพระมารดา
* โจโฉวางแผนกำจัดตั๋งโต๊ะ แต่ไม่สำเร็จ จึงหลบหนีออกจากเมืองลกเอี๋ยง
* โจโฉ อ้วนเสี้ยว ตั้งกองกำลัง 18 หัวเมือง เพื่อล้มล้างตั๋งโต๊ะ
* ฮัวหยง ทหารตั๋งโต๊ะ อาสาปราบกองทัพ 18 หัวเมือง สามารถสังหารขุนศึกได้หลายนาย แต่ก็พลาดท่าถูกกวนอูสังหาร
* เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย รบกับลิโป้ ลิโป้สู้กำลังไม่ได้ ถอยหนีเข้าเมือง
* ตั๋งโต๊ะเผาเมืองลกเอี๋ยง ย้ายเมืองหลวงไปเตียงฮัน

พ.ศ. 734

* ซุนเกี๋ยนพบตราหยกแผ่นดินในซากเมืองลกเอี๋ยง
* กองกำลัง 18 หัวเมืองแตกสามัคคี แล้วแยกกันกลับเมืองในที่สุด

พ.ศ. 735

* อ้วนเสี้ยวยึดแคว้นกิจิ๋ว
* กองซุนจ้าน เจ้าเมืองปักเป๋ง รบกับอ้วนเสี้ยวที่แม่น้ำพวนโห้
* ตั๋งโต๊ะอ้างราชโองการเพื่อให้อ้วนเสี้ยวและกองซุนจ้านสงบศึก
* ซุนเกี๋ยนถูกทหารของเล่าเปียวสังหารที่ซอกเขาฮีสัน ซุนเซ็กบุตรชายคนโตรับตำแหน่งแทนซุนเกี๋ยน
* อ้องอุ้นวางแผนใช้นางเตียวเสียนในการยุยงให้ลิโป้แตกคอกับตั๋งโต๊ะ
* ลิโป้สังหารตั๋งโต๊ะ
* ลิฉุย กุยกี ยึดเมืองเตียงฮัน ประหารอ้องอุ้น
* ลิโป้หนีออกจากเมืองเตียงฮัน
* โจรโพกผ้าเหลืองก่อการกำเริบขึ้นใหม่
* โจโฉออกปราบโจรโพกผ้าเหลืองในภาคตะวันออก และได้เป็นเจ้าแคว้นกุนจิ๋ว

พ.ศ. 736

* เตียวคี ทหารโตเกี๋ยมเจ้าเมืองชีจิ๋ว สังหารโจโก๋บิดาของโจโฉและครอบครัว
* โจโฉยกทัพบุกชีจิ๋วเพื่อล้างแค้นให้บิดา
* เล่าปี่และขงหยงยกทัพไปช่วยโตเกี๋ยมที่ชีจิ๋ว

พ.ศ. 737

* ลิโป้ยึดแคว้นกุนจิ๋ว
* โจโฉยกทัพกลับเพื่อไปตีเอากุนจิ๋วคืนจากลิโป้
* โตเกี๋ยมเสียชีวิต เล่าปี่ได้เป็นเจ้าเมืองชีจิ๋วแทน จากคำร้องขอของโตเกี๋ยมก่อนตาย

พ.ศ. 738

* ลิโป้แพ้โจโฉ เสียเมืองกุนจิ๋ว หนีไปพึ่งเล่าปี่ที่ชีจิ๋ว

พ.ศ. 739

* เอียวปิววางแผนหวังให้ลิฉุยและกุยกีแตกคอกันเอง
* พระเจ้าเหี้ยนเต้เสด็จหนีภัยไปเมืองลกเอี๋ยง
* โจโฉนำทัพปราบลิฉุยและกุยกี ลิฉุยและกุยกีพ่ายแพ้หลบหนี
* โจโฉทูลเชิญพระเจ้าเหี้ยนเต้ให้ย้ายเมืองหลวงไปที่ฮูโต๋
* โจโฉได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าพระยามหาอุปราช
* ลิโป้ยึดเมืองชีจิ๋ว แต่ก็ให้เล่าปี่พำนักที่เมืองเสียวพ่าย
* ซุนเซ็กใช้ตราหยกแผ่นดินแลกทหารกับอ้วนสุด แล้วนำทัพไปรวบรวมแคว้นกังตั๋งให้เป็นปึกแผ่น
* ลิโป้ตีเมืองเสียวพ่าย เล่าปี่หนีไปพึ่งโจโฉ
* โจโฉตีเมืองอ้วนเซีย เตียวสิ้วเจ้าเมืองยอมสวามิภักดิ์
* เตียวสิ้วก่อกบฏโจมตีโจโฉขณะที่ยังอยู่ในเมืองอ้วนเซีย โจงั่ง โจอั๋นบิ๋น และเตียนอุย เสียชีวิตในที่รบ ส่วนโจโฉนำทัพหนีกลับฮูโต๋
* เตียวสิ้วแต่งเตียวต๊กเป็นผู้คุมเมืองเตงเชีย

พ.ศ. 740

* อ้วนสุดตั้งตนป็นฮ่องเต้

พ.ศ. 742

* ลิฉุย กุยกีถูกตวนอุย งอสิบสังหาร
* โจโฉ เล่าปี่ ลิโป้ ซุนเซ็กร่วมกันโจมตีอ้วนสุด อ้วนสุดพ่ายแพ้หลบหนี
* โจโฉยกทัพตีเตียวสิ้ว แต่ได้ข่าวว่าอ้วนเสี้ยวบุกฮูโต๋ จึงยกทัพกลับมารักษาฮูโต๋
* โจโฉยึดชีจิ๋ว ประหารลิโป้ แล้วได้เตียวเลี้ยวเป็นทหารเอก
* ตังสินรวบรวมกำลังคนคิดกำจัดโจโฉ
* อ้วนเสี้ยวมีชัยเหนือกองซุนจ้าน ยึดเมืองปักเป๋ง กองซุนจ้านฆ่าตัวตาย
* เล่าปี่ไปตั้งทัพอยู่ที่เมืองชีจิ๋ว
* เล่าปี่ยกทัพพิชิตอ้วนสุด
* อ้วนสุดเสียชีวิต

พ.ศ. 743

* แผนลอบสังหารของตังสินถูกเปิดโปง ตังสินและพรรคพวกถูกประหาร
* โจโฉยึดเมืองชีจิ๋ว เล่าปี่หนีไปพึ่งอ้วนเสี้ยว เตียวหุยหนีไปเมืองเก๋าเซีย
* โจโฉจับตัวกวนอูได้ กวนอูไปอาศัยกับโจโฉ
* กวนอูสังหารงันเหลีบง บุนทิว แม่ทัพของอ้วนเสี้ยวที่แป๊ะแบ๊
* กวนอูได้ข่าวเล่าปี่จึงลาโจโฉจากไป
* กวนอูฝ่า 5 ด่าน สังหาร 6 ขุนพล
* เล่าปี่ กวนอู เตียวหุยได้พบกันอีกครั้ง
* เล่าปี่ได้จูล่ง กวนเป๋ง จิวฉองมาร่วมกองทัพ
* ซุนเซ็กเสียชีวิต ซุนกวนน้องชายขึ้นครองตำแหน่ง
* โจโฉมีชัยต่ออ้วนเสี้ยวในศึกกัวต๋อ

พ.ศ. 744

* เล่าปี่ตีฮูโต๋ แต่พ่ายแพ้ต่อโจโฉ
* เล่าปี่หนีไปพึ่งเล่าเปียวเจ้าเมืองเกงจิ๋ว

พ.ศ. 745

* อ้วนเสี้ยวเสียชีวิต อ้วนซงบุตรชายคนเล็กได้รับมอบอำนาจ

พ.ศ. 747

* โจโฉยึดได้แคว้นกิจิ๋ว

พ.ศ. 750

* อ้วนซงถูกสังหาร
* โจโฉได้ครอบครองภาคเหนือทั้งหมด
* เล่าปี่ช่วยเล่าเปียวปราบเตียวบู ตันสูน ได้ม้าเต๊กเลาไว้ในครอบครอง
* เล่าปี่ไปตั้งทัพอยู่ที่เมืองซินเอี๋ย

พ.ศ. 751

* เล่าปี่ได้ขงเบ้งเป็นที่ปรึกษา
* ซุนกวนโจมตีกังแฮ สังหารหองจอ เจ้าเมืองกังแฮ
* ขงเบ้งวางอุบายเผาทัพโจโฉที่นำโดยแฮหัวตุ้นที่ทุ่งพกบ๋อง
* เล่าเปียวเสียชีวิต เล่าจ๋องบุตรชายคนเล็ก ขึ้นเป็นเจ้าแคว้นเกงจิ๋ว
* เล่าจ๋องยกแคว้นเกงจิ๋วให้โจโฉ
* เล่าปี่ถูกโจโฉตีแตกที่ทุ่งเตียงปัน
* จูล่งฝ่าทัพโจโฉช่วยชีวิตอาเต๊า (เล่าเสี้ยน) บุตรชายของเล่าปี่
* เตียวหุยขับไล่ทหารโจโฉที่สะพานเตียงปันเกี้ยว
* เล่าปี่หนีเข้าเมืองกังแฮ
* เล่าปี่และซุนกวนร่วมเป็นพันธมิตรต้านโจโฉ
* จิวยี่และขงเบ้งวางอุบายเผาทัพเรือโจโฉ
* จิวยี่เผาทัพเรือของโจโฉที่ตำบลเซ็กเพ็ก โจโฉหนีกลับฮูโต๋

พ.ศ. 752

* เล่าปี่ยึดแค้วนเกงจิ๋ว ได้ฮองตงและอุยเอี๋ยนร่วมกองทัพ
* ซุนกวนรบโจโฉที่เมืองหับป๋า ไทสูจู้เสียชีวิตในการรบ
* เล่าปี่แต่งงานกับซุนฮูหยินน้องสาวซุนกวน

พ.ศ. 753

* จิวยี่กระอักเลือดเสียชีวิต โลซกรับตำแหน่งแม่ทัพแทน
* เล่าปี่ได้บังทองเป็นที่ปรึกษา

พ.ศ. 754

* โจโฉประหารม้าเท้งเจ้าเมืองเสเหลียง
* ม้าเฉียว บุตรชายม้าเท้ง ยกทัพโจมตีโจโฉแก้แค้นให้บิดา
* โจโฉตัดหนวดหนีตายจากม้าเฉียว
* โจโฉพิชิตกองทัพม้าเฉียว ยึดได้เมืองเสเหลียง ม้าเฉียวแตกทัพหลบหนี

พ.ศ. 755

* โจโฉได้ขึ้นเป็นวุยก๋ง
* โจโฉปะทะซุนกวนที่ปากน้ำญี่สู
* เล่าปี่เปิดศึกชิงแคว้นเสฉวนกับเล่าเจี้ยง

พ.ศ. 756

* บังทองเสียชีวิตที่เนินหงส์ร่วง
* เตียวหุยรบชนะเงียมหงัน เจ้าเมืองปากุ๋น แล้วได้เงียมหงันมาร่วมกองทัพ
* ม้าเฉียวเข้าด้วยกับเล่าปี่
* เล่าเจี้ยงยอมจำนนต่อเล่าปี่ เล่าปี่ได้ครองแคว้นเสฉวน ขึ้นเป็นเจ้าเมืองเอ๊กจิ๋ว

พ.ศ. 757

* โจโฉประหารมเหสีฮกเฮาและพระญาติ

พ.ศ. 758

* โจโฉยึดได้เมืองฮันต๋ง
* ซุนกวนรบโจโฉที่หับป๋า

พ.ศ. 759

* โจโฉขึ้นเป็นวุยอ๋อง

พ.ศ. 760

* โลซกเสียชีวิต ลิบองรับตำแหน่งแม่ทัพแห่งกังตั๋งแทน
* โจโฉแต่งตั้งโจผีเป็นรัชทายาท

พ.ศ. 762

* เล่าปี่เปิดศึกชิงเมืองฮันต๋ง
* ฮองตงสังหารแฮหัวเอี๋ยน แม่ทัพของโจโฉ
* เล่าปี่ยึดได้ฮันต๋งและตั้งตนเป็นฮันต๋งอ๋อง
* เล่าปี่ตั้งกวนอู เตียวหุย จูล่ง ฮองตง และม้าเฉียวเป็นขุนพลห้าทหารเสือ
* กวนอูตีเมืองอ้วนเซีย
* ลิบองยึดเมืองเกงจิ๋วของกวนอู
* กวนอูและกวนเป๋ง ถูกซุนกวนจับได้ และถูกประหาร

พ.ศ. 763

* ลิบองเสียชีวิต
* โจโฉถึงแก่อนิจกรรมที่เมืองลกเอี๋ยง โจผีขึ้นเป็นวุยอ๋อง
* โจผีปลดพระเจ้าเหี้ยนเต้และสถาปนาตนขึ้นเป็นฮ่องเต้ ก่อตั้งราชวงศ์วุย

พ.ศ. 764

* เล่าปี่สถาปนาตนเป็นฮ่องเต้แห่งจ๊กก๊ก
* พระเจ้าเล่าปี่จัดทัพเตรียมโจมตีซุนกวน แก้แค้นให้กวนอู
* เตียวหุยถูกฮอมเกียงและเตียวตัดผู้เป็นลูกน้องลอบสังหาร
* ซุนกวนขึ้นเป็นง่ออ๋อง

พ.ศ. 765

* พระเจ้าเล่าปี่โจมตีง่อก๊กของซุนกวน แต่พ่ายแพ้ต่อกลอุบายของลกซุน ถูกเผาทัพที่อิเหลง
* พระเจ้าเล่าปี่เสด็จหนีไปเมืองเป๊กเต้

พ.ศ. 766

* พระเจ้าเล่าปี่สวรรคตที่เมืองเป๊กเต้ เล่าเสี้ยนได้ขึ้นเสวยราชย์
* จ๊กก๊กและง่อก๊กเป็นพันธมิตรกัน

พ.ศ. 767

* พระเจ้าโจผีโจมตีง่อก๊กแต่ไม่สำเร็จ

พ.ศ. 768

* ขงเบ้งยกทัพปราบชนเผ่าม่าน จับเบ้งเฮ็กหัวหน้าชาวม่านได้ 7 ครั้ง และปล่อยทั้ง 7 ครั้ง
* เบ้งเฮ็กสวามิภักดิ์ต่อขงเบ้ง

พ.ศ. 769

* พระเจ้าโจผีสวรรคต โจยอยขึ้นครองราชย์

พ.ศ. 770

* ขงเบ้งยกทัพตีวุยก๊กครั้งแรก
* สุมาอี้ เสนาธิการวุยก๊ก ถูกปลดจากตำแหน่งด้วยอุบายของขงเบ้งและม้าเจ๊ก
* เกียงอุยแห่งวุยก๊กสวามิภักดิ์ต่อขงเบ้ง

พ.ศ. 771

* สุมาอี้กลับเข้ารับราชการ
* ม้าเจ๊กถูกสุมาอี้เสียค่ายที่ตำบลเกเต๋ง ถูกสุมาอี้ตีแตกพ่าย
* ขงเบ้งประหารม้าเจ๊ก
* ลกซุนเอาชนะโจฮิวที่ตำบลเซ็กเต๋ง
* จูล่งเสียชีวิตด้วยโรคชรา
* ขงเบ้งยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 2 แต่พ่ายแพ้ ต้องถอยกลับจ๊กก๊ก

พ.ศ. 772

* ขงเบ้งยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 3 ยึดได้เมืองปูเต๋าและอิมเป๋ง แต่เสบียงหมด ต้องถอยทัพกลับ
* ซุนกวนสถาปนาตนเป็นฮ่องเต้แห่งง่อก๊ก

พ.ศ. 774

* ขงเบ้งยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 4 แต่เสบียงหมด ต้องถอยทัพกลับ
* เตียวคับขุนพลวุยก๊กเสียชีวิตจากการซุ่มโจมตีของขงเบ้ง

พ.ศ. 777

* ขงเบ้งยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 5 แต่ยังไม่ทันสำเร็จ ขงเบ้งก็ถึงแก่อนิจกรรม ณ ทุ่งราบอู่จ้าง ทัพจ๊กก๊กต้องถอนทัพกลับ
* อุยเอี๋ยนก่อกบฏต่อจ๊กก๊ก แต่ถูกม้าต้ายสังหาร

พ.ศ. 778

* สุมาอี้ขึ้นเป็นมหาอุปราช

พ.ศ. 780

* สุมาอี้พิชิตกองซุนเอี๋ยนแห่งเลียวตั๋ง

พ.ศ. 783

* พระเจ้าโจยอยสวรรคต โจฮองขึ้นครองราชย์
* โจซองบั่นทอนอำนาจของสุมาอี้

พ.ศ. 788

* ลกซุนเสียชีวิต

พ.ศ. 792

* สุมาอี้ยึดอำนาจคืนจากโจซอง
* สุมาอี้ประหารโจซองและพรรคพวก
* แฮหัวป๋าสวามิภักดิ์ต่อจ๊กก๊ก
* เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 1

พ.ศ. 794

* สุมาอี้ถึงแก่อนิจกรรม สุมาสูบุตรชายขึ้นสืบทอดตำแหน่ง

พ.ศ. 795

* พระเจ้าซุนกวนสวรรคต ซุนเหลียงขึ้นครองราชย์
* เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 2

พ.ศ. 797

* สุมาสูปลดพระเจ้าโจฮอง ตั้งโจมอขึ้นครองราชย์

พ.ศ. 798

* สุมาสูถึงแก่อนิจกรรม สุมาเจียวน้องชายขึ้นสืบทอดตำแหน่ง
* เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 3

พ.ศ. 799

* เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 4

พ.ศ. 801

* ซุนหลิมถอดพระเจ้าซุนเหลียง ตั้งซุนฮิว
* ซุนหลิมถูกพระเจ้าซุนฮิววางแผนสังหาร
* เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 5
* เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 6

พ.ศ. 803

* พระเจ้าโจมอถูกปลงพระชนม์ สุมาเจียวตั้งโจฮวนขึ้นครองราชย์

พ.ศ. 804

* เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 7

พ.ศ. 806

* เตงงายยกทัพตีจ๊กก๊ก พระเจ้าเล่าเสี้ยนยอมจำนนต่อวุยก๊ก

พ.ศ. 807

* เกียงอุยคิดกอบกู้จ๊กก๊ก แต่ไม่สำเร็จ จึงปลิดชีวิตตนเอง
* สุมาเจียวได้ขึ้นเป็นจิ้นอ๋อง

พ.ศ. 808

* สุมาเจียวถึงแก่อนิจกรรม สุมาเอี๋ยนบุตรชายขึ้นสืบทอดตำแหน่ง
* สุมาเอี๋ยนปลดพระเจ้าโจฮวน สถาปนาตนเป็นฮ่องเต้ ก่อตั้งราชวงศ์จิ้น
* พระเจ้าซุนฮิวสวรรคต ซุนโฮขึ้นครองราชย์

พ.ศ. 823

* กองทัพจิ้นโจมตีง่อก๊ก
* พระเจ้าซุนโฮสวามิภักดิ์ต่อราชวงศ์จิ้น
* พระเจ้าสุมาเอี๋ยนรวมแผ่นดินจีนให้เป็นหนึ่งเดียวได้สำเร็จ