โกะกับการลงทุนระยะยาว
โกะเป็นเกมส์กระดานที่มีความเก่าแก่ที่สุดอย่างหนึ่งในประวัติศาสตร์ มนุษย์ เริ่มคิดคั้นมาตั้งแต่สมัยจีนโบราณกว่า 2,500 ปี อ้างอิงจากบันทึกของปราชญ์ขงจื๊อ ปัจจุบันได้รับความแพร่หลายในหลายประเทศแถบเอเชียตะวันออก เช่นจีน ญี่ปุ่น และเกาหลี รวมถึงการพัฒนาการตามลำดับของสังคมโกะในประเทศไทย (โกะได้เป็นกีฬาที่มีการชิงเหรียญบนเอเชียนเกมส์ที่กวางเจาเกมส์ 2010 เป็นครั้งแรก)
แม้กฏของเกมส์จะเรียบง่ายแก่การเข้าใจ คือเป็นเกมส์ที่ผู้เล่นสลับกันวางหมาก เพื่อแย่งชิงพื้นที่บนกระดานรูปสี่เหลี่ยมจตุรัสขนาด 19×19 ช่อง แต่ในขณะเดียวกันโกะคือเกมส์กระดานที่มีความซับซ้อนที่สุดในบรรดาเกมส์ กระดานที่มนุษย์คิดค้นขึ้นในปัจจุบัน ด้วยความเป็นไปได้ในรูปแบบที่มีมากมายมหาศาล ซุปเปอร์คอมพิวเตอร์ Deep Blue สามารถเอาชนะมนุษย์ที่เก่งที่สุด (Garry Kasparov) ได้ในเกมส์หมากรุก แต่สำหรับเกมส์โกะ ยังไม่มีคอมพิวเตอร์ที่มีศักยภาพเพียงพอที่จะจำลองรูปแบบอัลกอริทึ่มให้ใกล้ เคียงมนุษย์ได้เลยแม้แต่น้อย (ปัจจุบันซุเปอร์คอมพิวเตอร์ที่เร็วที่สุด ต้องใช้เวลา 5 วันในการคำนวณรูปแบบทั้งหมดที่จะเกิดขึ้นใน 8 หมากข้างหน้า เพียงเพื่อการเดินตาเดียว)
ในทฤษฎีเกมส์ทางคณิตศาสตร์ โกะเป็น Strategy game คือการตัดสินใจด้วยทักษะที่สูงกว่าให้ผลสำคัญต่อผลลัพท์ของเกมส์ เป็นเกมส์ประเภท Perfect information คือต่างฝ่ายต่างมีข้อมูลที่ครบถ้วนเท่ากัน (คือเห็นหมากทุกตัวบนกระดานทั้งคู่) เป็น Zero sum game ซึ่งหมายถึงการได้ของอีกฝ่าย หมายถึงการสูญเสียของอีกฝ่าย และมีความเป็น Deterministic คือผลลัพท์ของการเดินหมากจะไม่มีการสุ่มเกิดขึ้น แต่เป็นผลลัพท์ที่เกิดขึ้นจากการกระทำเท่านั้น (เป็นเหตุและผลซึ่งกันและกัน)
เมื่อเปรียบเทียบกันดูแล้วโกะกับเกมส์หุ้น ก็จะมีความน่าสนใจไม่น้อย โกะสามารถจำลองความซับซ้อนของตลาดหุ้น ท่ามกลางความเหมือนของความเรียบง่าย การลงทุนมีเพียง ซื้อ ถือ และขาย แต่กลับส่งผลลัพท์มากมายให้กับนักลงทุนที่อยู่ในตลาด ตั้งแต่คนที่ล้มเหลวถึงผู้ที่มีความมั่งคั่งติดอันดับต้น ๆ ของโลก มีความเป็น Strategy game ที่สูงไม่แพ้กัน ผมสรุปรวมความได้เบื้องต้นดังนี้
1. คุณภาพการตัดสินใจบนจุดมุ่งหมายที่ถูกต้อง
นักเล่นโกะที่ดีต้องมีความสามารถในการคิดเชิงกลยุทธ์อย่างมีคุณภาพ ภายใต้ความกดดันทางอารมณ์ โกะไม่ได้สอนให้ชนะโดยการทำลาย Zero sum game ไม่ได้หมายถึงการชนะโดยการ “กินหมาก” ของคู่แข่ง แต่คือการแลกเปลี่ยนพื้นที่ว่างที่มีอยู่บนกระดาน ในเกมส์หุ้น หมากในมือคือเงินสดที่เรามี ย่อมต้องนำไปใช้วางในจุดสำคัญ และไม่ใช่ไว้เพื่อเกมส์กินส่วนต่างกำไรกับนักลงทุนรายอื่น (อย่างเช่นนักลงทุนระยะสั้น) แต่คือการครองพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ ที่เปรียบเหมือนการเติบโตและเงินปันผลของกิจการ ซึ่งจะนำมาซึ่งผลลัพท์ที่ดีต่อนักลงทุนในระยะยาว
2. การวางแผนและการมองภาพใหญ่
ในเกมส์โกะ ผลสำคัญของเกมส์ต่อชัยชนะในระยะยาว เกิดจากการวาง “โครงสร้าง” ที่ดี บางครั้งเราวางหมากเพื่อหวังผลในอนาคต โครงสร้างเหมือนการบริหารพอร์ตโฟลิโอ ที่มีรูปแบบมากมาย ขึ้นอยู่กับว่าคู่แข่งจะลงหมากตรงไหนด้วยกลยุทธอย่างไร (ซึ่งไม่ต่างจากสภาวะเศรษฐกิจ การแข่งขันที่เกิดขึ้นในโลกธุรกิจ) สิ่งนี้เป็นสิ่งที่คอมพิวเตอร์ไม่สามารถจำลองรูปแบบได้ มีแต่ประสบการณ์และกลไกอันซับซ้อนของสมองมนุษย์ที่สามารถสร้างมันขึ้นมาได้ ไม่สำคัญว่าจุดไหนเป็นจุดที่ “ดีที่สุด” ในการวางโครงสร้าง เนื่องจากไม่มีการคำนวณทางคณิตศาสตร์หรือความน่าจะเป็นที่จะนำมาซึ่งคำตอบ นี้ได้ภายใต้ระยะเวลาอันจำกัด แต่ความกำกวม ความรู้สึก และการมองภาพรวมที่บริหารอยู่บนการบริหารความเสี่ยงคือทักษะสำคัญ ฉันใดฉันนั้นในบรรดาหุ้นทุกตัว ด้วยทรัพยากรที่มีอยู่ เราไม่สามารถรู้ได้ว่าหุ้นตัวไหนดีที่สุด และอะไรคือองค์ประกอบของพอร์ตที่เหมาะสมที่สุด สรุปคือการวางโครงสร้างหรือการบริหารพอร์ตโฟลิโอ เป็น “ศิลปะ” ชั้นสูงที่ผมคิดว่ามีความสำคัญในการลงทุนระยะยาว ลำพังแต่ทฤษฏีและตำราไม่สามารถทดแทนมันได้
3. การเอาชนะอารมณ์และความรู้สึก
อารมณ์ส่งผลสำคัญยิ่งในเกมส์โกะ หลายครั้งกลยุทธ์ที่ดี คือการยอมสูญเสียในบางสมรภูมิหรือบางพื้นที่ เพื่อแลกกับการชนะในพื้นที่อื่น ๆ เพราะสมองมนุษย์ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้รู้สึกกับความยินดีในการ เสีย 1 ตอนนี้ เพื่อได้ 2 ในอนาคต จุดอ่อนนี้จึงเป็นกลไกที่สร้างรูปแบบให้เกิดขึ้นอีกมากมาย นอกเหนือจากความสามารถเชิงกลยุทธ์ของผู้เล่น เช่นเดียวกับกับดักของนักลงทุนที่ ความทุกข์ในการเห็นหุ้นตัวอื่นวิ่ง ชดเชยไม่ได้กับหุ้นของเราที่นิ่งสนิท (แต่คิดว่าน่าจะเพิ่มขึ้นมากกว่าในอนาคต)
4. ความชำนาญในกลศึกและยุทธวิธี
นอกจากโครงสร้างหรือภาพรวม ภาพย่อยหรือยุทธวิธีก็มีความสำคัญในเกมส์โกะ เพราะสามารถตัดสินชัยชนะได้หากคู่แข่งมีความใกล้เคียงกัน ภาพย่อยเปรียบเหมือนกับรูปแบบทางการต่อสู้ระยะประชิด สำหรับการลงทุนในหุ้น การเทรดดิ้งทางเทคนิคก็เน้นที่การศึกษารูปแบบการเคลื่อนไหวของหุ้นในภาพย่อย ๆ แบบนี้ พร้อมกับนำเสนอยุทธวิธีที่เหมาะสม ผมคิดว่าสิ่งนี้เป็นที่ควรรู้แต่ไม่ใช่สิ่งสำคัญ เพราะชัยชนะย่อย ๆ ในสมรภูมิเล็ก ๆ ไม่อาจจะเทียบกับชัยชนะแบบ “ตีแตก” ในสมรภูมิเดียว สำหรับนักลงทุนในระยะยาว
สรุปรวมความคือ หลายครั้งผมพบว่าภูมิปัญญาโบราณเป็นสิ่งที่น่าเรียนรู้ และมีมนต์ขลังที่ยั่งยืนเหนือกาลเวลา ผมรับประกันว่าเกมส์โกะ มีสิ่งที่น่าสนใจในเข้าไปศึกษา เพื่อนำมาพัฒนาปรับใช้ได้ในชีวิต โดยเฉพาะการลงทุนให้ประสบความสำเร็จในระยะยาว
แม้กฏของเกมส์จะเรียบง่ายแก่การเข้าใจ คือเป็นเกมส์ที่ผู้เล่นสลับกันวางหมาก เพื่อแย่งชิงพื้นที่บนกระดานรูปสี่เหลี่ยมจตุรัสขนาด 19×19 ช่อง แต่ในขณะเดียวกันโกะคือเกมส์กระดานที่มีความซับซ้อนที่สุดในบรรดาเกมส์ กระดานที่มนุษย์คิดค้นขึ้นในปัจจุบัน ด้วยความเป็นไปได้ในรูปแบบที่มีมากมายมหาศาล ซุปเปอร์คอมพิวเตอร์ Deep Blue สามารถเอาชนะมนุษย์ที่เก่งที่สุด (Garry Kasparov) ได้ในเกมส์หมากรุก แต่สำหรับเกมส์โกะ ยังไม่มีคอมพิวเตอร์ที่มีศักยภาพเพียงพอที่จะจำลองรูปแบบอัลกอริทึ่มให้ใกล้ เคียงมนุษย์ได้เลยแม้แต่น้อย (ปัจจุบันซุเปอร์คอมพิวเตอร์ที่เร็วที่สุด ต้องใช้เวลา 5 วันในการคำนวณรูปแบบทั้งหมดที่จะเกิดขึ้นใน 8 หมากข้างหน้า เพียงเพื่อการเดินตาเดียว)
ในทฤษฎีเกมส์ทางคณิตศาสตร์ โกะเป็น Strategy game คือการตัดสินใจด้วยทักษะที่สูงกว่าให้ผลสำคัญต่อผลลัพท์ของเกมส์ เป็นเกมส์ประเภท Perfect information คือต่างฝ่ายต่างมีข้อมูลที่ครบถ้วนเท่ากัน (คือเห็นหมากทุกตัวบนกระดานทั้งคู่) เป็น Zero sum game ซึ่งหมายถึงการได้ของอีกฝ่าย หมายถึงการสูญเสียของอีกฝ่าย และมีความเป็น Deterministic คือผลลัพท์ของการเดินหมากจะไม่มีการสุ่มเกิดขึ้น แต่เป็นผลลัพท์ที่เกิดขึ้นจากการกระทำเท่านั้น (เป็นเหตุและผลซึ่งกันและกัน)
เมื่อเปรียบเทียบกันดูแล้วโกะกับเกมส์หุ้น ก็จะมีความน่าสนใจไม่น้อย โกะสามารถจำลองความซับซ้อนของตลาดหุ้น ท่ามกลางความเหมือนของความเรียบง่าย การลงทุนมีเพียง ซื้อ ถือ และขาย แต่กลับส่งผลลัพท์มากมายให้กับนักลงทุนที่อยู่ในตลาด ตั้งแต่คนที่ล้มเหลวถึงผู้ที่มีความมั่งคั่งติดอันดับต้น ๆ ของโลก มีความเป็น Strategy game ที่สูงไม่แพ้กัน ผมสรุปรวมความได้เบื้องต้นดังนี้
1. คุณภาพการตัดสินใจบนจุดมุ่งหมายที่ถูกต้อง
นักเล่นโกะที่ดีต้องมีความสามารถในการคิดเชิงกลยุทธ์อย่างมีคุณภาพ ภายใต้ความกดดันทางอารมณ์ โกะไม่ได้สอนให้ชนะโดยการทำลาย Zero sum game ไม่ได้หมายถึงการชนะโดยการ “กินหมาก” ของคู่แข่ง แต่คือการแลกเปลี่ยนพื้นที่ว่างที่มีอยู่บนกระดาน ในเกมส์หุ้น หมากในมือคือเงินสดที่เรามี ย่อมต้องนำไปใช้วางในจุดสำคัญ และไม่ใช่ไว้เพื่อเกมส์กินส่วนต่างกำไรกับนักลงทุนรายอื่น (อย่างเช่นนักลงทุนระยะสั้น) แต่คือการครองพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ ที่เปรียบเหมือนการเติบโตและเงินปันผลของกิจการ ซึ่งจะนำมาซึ่งผลลัพท์ที่ดีต่อนักลงทุนในระยะยาว
2. การวางแผนและการมองภาพใหญ่
ในเกมส์โกะ ผลสำคัญของเกมส์ต่อชัยชนะในระยะยาว เกิดจากการวาง “โครงสร้าง” ที่ดี บางครั้งเราวางหมากเพื่อหวังผลในอนาคต โครงสร้างเหมือนการบริหารพอร์ตโฟลิโอ ที่มีรูปแบบมากมาย ขึ้นอยู่กับว่าคู่แข่งจะลงหมากตรงไหนด้วยกลยุทธอย่างไร (ซึ่งไม่ต่างจากสภาวะเศรษฐกิจ การแข่งขันที่เกิดขึ้นในโลกธุรกิจ) สิ่งนี้เป็นสิ่งที่คอมพิวเตอร์ไม่สามารถจำลองรูปแบบได้ มีแต่ประสบการณ์และกลไกอันซับซ้อนของสมองมนุษย์ที่สามารถสร้างมันขึ้นมาได้ ไม่สำคัญว่าจุดไหนเป็นจุดที่ “ดีที่สุด” ในการวางโครงสร้าง เนื่องจากไม่มีการคำนวณทางคณิตศาสตร์หรือความน่าจะเป็นที่จะนำมาซึ่งคำตอบ นี้ได้ภายใต้ระยะเวลาอันจำกัด แต่ความกำกวม ความรู้สึก และการมองภาพรวมที่บริหารอยู่บนการบริหารความเสี่ยงคือทักษะสำคัญ ฉันใดฉันนั้นในบรรดาหุ้นทุกตัว ด้วยทรัพยากรที่มีอยู่ เราไม่สามารถรู้ได้ว่าหุ้นตัวไหนดีที่สุด และอะไรคือองค์ประกอบของพอร์ตที่เหมาะสมที่สุด สรุปคือการวางโครงสร้างหรือการบริหารพอร์ตโฟลิโอ เป็น “ศิลปะ” ชั้นสูงที่ผมคิดว่ามีความสำคัญในการลงทุนระยะยาว ลำพังแต่ทฤษฏีและตำราไม่สามารถทดแทนมันได้
3. การเอาชนะอารมณ์และความรู้สึก
อารมณ์ส่งผลสำคัญยิ่งในเกมส์โกะ หลายครั้งกลยุทธ์ที่ดี คือการยอมสูญเสียในบางสมรภูมิหรือบางพื้นที่ เพื่อแลกกับการชนะในพื้นที่อื่น ๆ เพราะสมองมนุษย์ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้รู้สึกกับความยินดีในการ เสีย 1 ตอนนี้ เพื่อได้ 2 ในอนาคต จุดอ่อนนี้จึงเป็นกลไกที่สร้างรูปแบบให้เกิดขึ้นอีกมากมาย นอกเหนือจากความสามารถเชิงกลยุทธ์ของผู้เล่น เช่นเดียวกับกับดักของนักลงทุนที่ ความทุกข์ในการเห็นหุ้นตัวอื่นวิ่ง ชดเชยไม่ได้กับหุ้นของเราที่นิ่งสนิท (แต่คิดว่าน่าจะเพิ่มขึ้นมากกว่าในอนาคต)
4. ความชำนาญในกลศึกและยุทธวิธี
นอกจากโครงสร้างหรือภาพรวม ภาพย่อยหรือยุทธวิธีก็มีความสำคัญในเกมส์โกะ เพราะสามารถตัดสินชัยชนะได้หากคู่แข่งมีความใกล้เคียงกัน ภาพย่อยเปรียบเหมือนกับรูปแบบทางการต่อสู้ระยะประชิด สำหรับการลงทุนในหุ้น การเทรดดิ้งทางเทคนิคก็เน้นที่การศึกษารูปแบบการเคลื่อนไหวของหุ้นในภาพย่อย ๆ แบบนี้ พร้อมกับนำเสนอยุทธวิธีที่เหมาะสม ผมคิดว่าสิ่งนี้เป็นที่ควรรู้แต่ไม่ใช่สิ่งสำคัญ เพราะชัยชนะย่อย ๆ ในสมรภูมิเล็ก ๆ ไม่อาจจะเทียบกับชัยชนะแบบ “ตีแตก” ในสมรภูมิเดียว สำหรับนักลงทุนในระยะยาว
สรุปรวมความคือ หลายครั้งผมพบว่าภูมิปัญญาโบราณเป็นสิ่งที่น่าเรียนรู้ และมีมนต์ขลังที่ยั่งยืนเหนือกาลเวลา ผมรับประกันว่าเกมส์โกะ มีสิ่งที่น่าสนใจในเข้าไปศึกษา เพื่อนำมาพัฒนาปรับใช้ได้ในชีวิต โดยเฉพาะการลงทุนให้ประสบความสำเร็จในระยะยาว