รวมคำถาม ต้อหิน
???ต้อหินคืออะไร
ตอบ ต้อหินคือโรคตาชนิดหนึ่งที่ทำให้เกิดการถูกทำลายของเส้นประสาทในลูกตา(Nerve fiber layer) ทำให้ลานสายตา(Visual Field) แคบลงจนตาบอดได้ในที่สุด สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการมีความดันลูกตาสูง แต่ในบางรายแม้ความดันตาไม่สูงก็อาจเกิดต้อหินได้เช่นกัน
???ความดันโลหิตสูงจะทำให้ความดันลูกตาสูงด้วยหรือไม่
ตอบ ความดันโลหิตและความดันลูกตาสูงไม่มีความเกี่ยวข้องกัน โดยความดันลูกตาสูงเกิดจากสมดุลของการสร้างน้ำและการระบายน้ำภายในลูกตาเสีย ไป แต่ความดันโลหิตสูงเกิดจากความดันในหลอดเลือดแดงในจังหวะที่หัวใจบีบตัวมี ค่าสูง
???ต้อหินมีกี่ชนิด อะไรบ้าง แต่ละชนิดเกิดจากอะไร
ตอบ ต้นหินอาจจำแนกเป็นสองประเภทใหญ่ๆคือ ต้อหินมุมเปิด(Open-angle glaucoma)และต้อหินมุมปิด(Angle-closure glaucoma) โดยมุมที่เปิดหรือปิดคือมุมระบายน้ำหน้าลูกตาซึ่งเป็นมุมระหว่างกระจก ตา(Cornea)และม่านตา(Iris) โดยทีรอยต่อของอวัยวะทั้งสอง จะมีช่องระบายน้ำอยู่ โดยจากรูปข้างล่าง น้ำในลูกตาจะถูกผลิตจาก Ciliary Body เดินทางตามลูกศรสีน้ำเงินผ่านรูม่านตามาที่ช่องลูกตาส่วนหน้า(Anterior chamber) และถูกระบายออกจากลูกตาผ่านตะแกรง(Trabecular Meshwork)ออกไป ต้อหินทั้งสองชนิดแตกต่างกันตรงที่ต้อหินมุมเปิดจะมีมุม ระหว่างกระจกตาและม่านตากว้าง(แต่น้ำในลูกตาระบายออกไม่ได้จากสาเหตุต่างๆ ที่ทำให้ตะแกรงตันเช่น การตันที่เกิดจากเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว เม็ดสี หรือโปรตีนอุดตะแกรง) แต่ต้อหินมุมปิดจะมีมุมระหว่างกระจกตาและม่านตาแคบมาก จนทำให้น้ำในลูกตามีการระบายออกได้ไม่ดี ทั้งสองสาเหตุส่งผลให้ความดันในลูกตาสูงขึ้น
ภาพจาก http://www.daviddarling.info/encyclopedia/G/glaucoma.html
???ต้อหินทำให้ตาบอดได้อย่างไร
ตอบ ต้อหินทำให้ตาบอดได้จากการถูกทำลายของเส้นประสาทตา (Nerve fiber layer) เมื่อเส้นประสาทตาตายก็จะทำให้ไม่เกิดการส่งสัญญาณภาพจากตาไปสู่สมอง ทำให้ไม่เกิดการมองเห็นในส่วนของเส้นประสาทที่ตายไป คือการสูญเสียลานสายตานั้นเอง
???ตาที่บอดจากต้อหิน สามารถรักษาให้กลับมามองเห็นได้ไหม
ตอบเส้นประสาทตาที่ถูกทำลายไปแล้วจะไม่สามารถรักษาให้กลับมาใช้งานได้ดัง เดิม ดังนั้นตาบอดจากการเป็นต้อหิน ในปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาให้ลานสายตาส่วนที่เสียไปแล้วกลับมาเห็นได้อีก
???จะรู้ได้อย่างไรว่าเราเป็นต้อหินอยู่หรือไม่
ตอบต้อหินบางอย่างเป็นแล้วเจ็บปวด แต่ต้อหินบางประเภทเป็นแล้วไม่รู้สึกเจ็บปวดและจะรู้ตัวว่าเป็นก็มักจะมีลาน สายตาที่แคบลงมากแล้ว ดังนั้นการดูแต่ภายนอกไม่สามารถบอกได้ว่าเป็นต้อหิน อยู่หรือไม่ บางคนตาบอดไปแล้วแต่ดวงตาภายนอกยังดูปกติเหมือนคนตาดี ดังนั้นทุกท่านควรได้รับการตรวจตาเพื่อคัดกรองโรคต้อหินอย่างน้อย 2-3 ปีต่อครั้ง อย่างไรก็ดี ในบางคนที่มีความเสี่ยงสูงเช่นผู้ที่มีญาติพ่อแม่พี่น้องเป็นต้อหิน หรือผู้ที่มีมุมระบายน้ำในลูกตาค่อนข้างแคบ อาจต้องทำการตรวจความดันตาเพื่อคัดกรองโรคต้อหินบ่อยขึ้น
***สำหรับร้านหมอแว่น เรามีบริการวัดความดันลูกตาแก่ลูกค้าทุกท่านด้วยเครื่องวัดความดันตาแบบยิง ลมอัตโนมัติ และเครื่องถ่ายภาพจอประสาทตาเพื่อดูร่องรอยการถูกทำลายของเส้นประสาทตา ซึ่งทั้งสองวิธีเป็นการตรวจคัดกรองโรคต้อหินที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในโรง พยาบาลชั้นนำ
เครื่องวัดความดันลูกตา Canon TX-F
ภาพบน เปรียบเทียบระหว่างขั้วประสาทตาของคนที่ไม่เป็นต้อหิน(ซ้าย) กับคนที่เป็นต้อหินระยะรุนแรง(ขวา)
???ถ้าเป็นต้อหินแล้ว มีการรักษาอย่างไรบ้าง
ตอบ การรักษาโรคต้อหิน แพทย์มักรักษาโดยการควบคุมความดันลูกตาโดยเริ่มต้นจากการใช้ยาหยอดตา ซึ่งยาหยอดตาในปัจจุบันมีประสิทธิภาพดีมาก ดังนั้นคนไข้ส่วนใหญ่จึงมักถูกรักษาด้วยการหยอดตาเพียงอย่างเดียว อย่างไรก็ดีคนไข้ควรใช้ยาหยอดตามที่แพทย์แนะนำและกลับไปพบแพทย์เมื่อยาหมด ไม่ควรซื้อยาหยอดเองเนื่องจากยาบางชนิดอาจใช้ได้ผลดีในตอนแรกแต่เมื่อใช้ไป นานๆแล้วไม่ได้ผล แพทย์อาจต้องเปลี่ยนชนิดของยา การไม่หยอดยาตามที่แพทย์สั่งหรือการซื้อยาหยอดเองมีความเสี่ยงต่อการตาบอดใน ระยะยาว
สำหรับผู้ที่ไม่สามารถควบคุมความดันให้อยู่ในระดับปลอดภัยได้ แพทย์อาจพิจารณาใช้การผ่าตัดร่วมด้วยเพื่อลดความดันลูกตา โดยการผ่าตัดมีหลายวิธี ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของแพทย์และความรุนแรงของโรค
สำหรับต้อหินมุมปิด แพทย์อาจพิจารณาเจาะม่านตาเพื่อช่วยระบายน้ำจากช่องลูกตาส่วนหลังมายังช่อง ลูกตาส่วนหน้าโดยไม่ต้องไหลผ่านรูม่านตา ทำให้ความดันลูกตาลดลงได้
???เป็นต้อหินแล้วต้องตาบอดทุกคนหรือไม่
ตอบ โรคต้อหินเป็นโรคที่น่ากลัวถ้าไม่ได้รับการรักษา แต่ถ้าท่านตรวจพบว่าเป็นต้อหินในระยะแรก ต้อหินจะไม่ใช่โรคที่น่ากลัวเนื่องจากในปัจจุบันมีวิธีการและยาที่จะรักษาทำ ให้ตาไม่บอดได้ ดังนั้นทุกท่านควรได้รับการตรวจคัดกรองโรคต้อหินเป็นประจำเพื่อทำให้ทราบว่า เป็นโรคต้อหินโดยเร็วที่สุด
???อะไรคือปัจจัยที่ทำให้มีความเสี่ยงการเป็นต้อหินเพิ่มขึ้น
ตอบ
ปัจจัยเสี่ยงต้อต้อหินมุมเปิด : กรรมพันธุ์ การใช้ยาสเตียรอยด์เป็นเวลานาน โรคบางโรคเช่นเบาหวาน ม่านตาอักเสบ ฯลฯ
ปัจจัยเสี่ยงต่อต้อหินมุมปิด : ผู้ที่มีมุมระบายน้ำในลูกตาแคบ ผู้มีสายตายาว(มองไกล) อายุที่เพิ่มขึ้น ฯลฯ
???ยารักษาต้อหิน ต้องหยอดนานเท่าไร
ตอบ ส่วนใหญ่ต้องหยอดตลอดชีวิต ควรหยุดหยอดเมื่อแพทย์สั่งเท่านั้น
???ไปหาจักษุแพทย์กี่ครั้งก็ได้ยาชนิดเดิมมาหยอด ซื้อยาหยอดเองโดยไม่ไปพบจักษุแพทย์ได้หรือไม่
ตอบ ไม่ควรซื้อยาหยอดเองเนื่องจากยาเดิมอาจใช้ไม่ได้ผลเมื่อใช้เป็นระยะเวลานาน หรือถ้าความดันลูกตาเปลี่ยนแปลงอาจต้องเปลี่ยนชนิดของยาที่หยอดด้วย ควรไปพบจักษุแพทย์ตามนัดเพื่อให้แน่ใจว่าได้ยาที่เหมาะสมกับอาการ
???ข้อควรปฏิบัติของผู้เป็นต้อหิน มีอะไรบ้าง
ตอบ หยอดตาตามแพทย์สั่ง ไปพบแพทย์ตามนัดและปฏิบัติตนตามคำแนะนำของแพทย์
???เราสามารถป้องกันไม่ให้เป็นต้อหินได้หรือไม่
ตอบ ป้องกันยากเพราะไม่รู้ว่าจะเกิดกับใครและเมื่อไร ดังนั้นการตรวจคัดกรองโรคต้อหินเป็นประจำคือวิธีป้องกันที่ดีที่สุด
ตอบ ต้อหินคือโรคตาชนิดหนึ่งที่ทำให้เกิดการถูกทำลายของเส้นประสาทในลูกตา(Nerve fiber layer) ทำให้ลานสายตา(Visual Field) แคบลงจนตาบอดได้ในที่สุด สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการมีความดันลูกตาสูง แต่ในบางรายแม้ความดันตาไม่สูงก็อาจเกิดต้อหินได้เช่นกัน
???ความดันโลหิตสูงจะทำให้ความดันลูกตาสูงด้วยหรือไม่
ตอบ ความดันโลหิตและความดันลูกตาสูงไม่มีความเกี่ยวข้องกัน โดยความดันลูกตาสูงเกิดจากสมดุลของการสร้างน้ำและการระบายน้ำภายในลูกตาเสีย ไป แต่ความดันโลหิตสูงเกิดจากความดันในหลอดเลือดแดงในจังหวะที่หัวใจบีบตัวมี ค่าสูง
???ต้อหินมีกี่ชนิด อะไรบ้าง แต่ละชนิดเกิดจากอะไร
ตอบ ต้นหินอาจจำแนกเป็นสองประเภทใหญ่ๆคือ ต้อหินมุมเปิด(Open-angle glaucoma)และต้อหินมุมปิด(Angle-closure glaucoma) โดยมุมที่เปิดหรือปิดคือมุมระบายน้ำหน้าลูกตาซึ่งเป็นมุมระหว่างกระจก ตา(Cornea)และม่านตา(Iris) โดยทีรอยต่อของอวัยวะทั้งสอง จะมีช่องระบายน้ำอยู่ โดยจากรูปข้างล่าง น้ำในลูกตาจะถูกผลิตจาก Ciliary Body เดินทางตามลูกศรสีน้ำเงินผ่านรูม่านตามาที่ช่องลูกตาส่วนหน้า(Anterior chamber) และถูกระบายออกจากลูกตาผ่านตะแกรง(Trabecular Meshwork)ออกไป ต้อหินทั้งสองชนิดแตกต่างกันตรงที่ต้อหินมุมเปิดจะมีมุม ระหว่างกระจกตาและม่านตากว้าง(แต่น้ำในลูกตาระบายออกไม่ได้จากสาเหตุต่างๆ ที่ทำให้ตะแกรงตันเช่น การตันที่เกิดจากเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว เม็ดสี หรือโปรตีนอุดตะแกรง) แต่ต้อหินมุมปิดจะมีมุมระหว่างกระจกตาและม่านตาแคบมาก จนทำให้น้ำในลูกตามีการระบายออกได้ไม่ดี ทั้งสองสาเหตุส่งผลให้ความดันในลูกตาสูงขึ้น
ภาพจาก http://www.daviddarling.info/encyclopedia/G/glaucoma.html
ตอบ ต้อหินทำให้ตาบอดได้จากการถูกทำลายของเส้นประสาทตา (Nerve fiber layer) เมื่อเส้นประสาทตาตายก็จะทำให้ไม่เกิดการส่งสัญญาณภาพจากตาไปสู่สมอง ทำให้ไม่เกิดการมองเห็นในส่วนของเส้นประสาทที่ตายไป คือการสูญเสียลานสายตานั้นเอง
???ตาที่บอดจากต้อหิน สามารถรักษาให้กลับมามองเห็นได้ไหม
ตอบเส้นประสาทตาที่ถูกทำลายไปแล้วจะไม่สามารถรักษาให้กลับมาใช้งานได้ดัง เดิม ดังนั้นตาบอดจากการเป็นต้อหิน ในปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาให้ลานสายตาส่วนที่เสียไปแล้วกลับมาเห็นได้อีก
???จะรู้ได้อย่างไรว่าเราเป็นต้อหินอยู่หรือไม่
ตอบต้อหินบางอย่างเป็นแล้วเจ็บปวด แต่ต้อหินบางประเภทเป็นแล้วไม่รู้สึกเจ็บปวดและจะรู้ตัวว่าเป็นก็มักจะมีลาน สายตาที่แคบลงมากแล้ว ดังนั้นการดูแต่ภายนอกไม่สามารถบอกได้ว่าเป็นต้อหิน อยู่หรือไม่ บางคนตาบอดไปแล้วแต่ดวงตาภายนอกยังดูปกติเหมือนคนตาดี ดังนั้นทุกท่านควรได้รับการตรวจตาเพื่อคัดกรองโรคต้อหินอย่างน้อย 2-3 ปีต่อครั้ง อย่างไรก็ดี ในบางคนที่มีความเสี่ยงสูงเช่นผู้ที่มีญาติพ่อแม่พี่น้องเป็นต้อหิน หรือผู้ที่มีมุมระบายน้ำในลูกตาค่อนข้างแคบ อาจต้องทำการตรวจความดันตาเพื่อคัดกรองโรคต้อหินบ่อยขึ้น
***สำหรับร้านหมอแว่น เรามีบริการวัดความดันลูกตาแก่ลูกค้าทุกท่านด้วยเครื่องวัดความดันตาแบบยิง ลมอัตโนมัติ และเครื่องถ่ายภาพจอประสาทตาเพื่อดูร่องรอยการถูกทำลายของเส้นประสาทตา ซึ่งทั้งสองวิธีเป็นการตรวจคัดกรองโรคต้อหินที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในโรง พยาบาลชั้นนำ
เครื่องวัดความดันลูกตา Canon TX-F
ภาพบน เปรียบเทียบระหว่างขั้วประสาทตาของคนที่ไม่เป็นต้อหิน(ซ้าย) กับคนที่เป็นต้อหินระยะรุนแรง(ขวา)
???ถ้าเป็นต้อหินแล้ว มีการรักษาอย่างไรบ้าง
ตอบ การรักษาโรคต้อหิน แพทย์มักรักษาโดยการควบคุมความดันลูกตาโดยเริ่มต้นจากการใช้ยาหยอดตา ซึ่งยาหยอดตาในปัจจุบันมีประสิทธิภาพดีมาก ดังนั้นคนไข้ส่วนใหญ่จึงมักถูกรักษาด้วยการหยอดตาเพียงอย่างเดียว อย่างไรก็ดีคนไข้ควรใช้ยาหยอดตามที่แพทย์แนะนำและกลับไปพบแพทย์เมื่อยาหมด ไม่ควรซื้อยาหยอดเองเนื่องจากยาบางชนิดอาจใช้ได้ผลดีในตอนแรกแต่เมื่อใช้ไป นานๆแล้วไม่ได้ผล แพทย์อาจต้องเปลี่ยนชนิดของยา การไม่หยอดยาตามที่แพทย์สั่งหรือการซื้อยาหยอดเองมีความเสี่ยงต่อการตาบอดใน ระยะยาว
สำหรับผู้ที่ไม่สามารถควบคุมความดันให้อยู่ในระดับปลอดภัยได้ แพทย์อาจพิจารณาใช้การผ่าตัดร่วมด้วยเพื่อลดความดันลูกตา โดยการผ่าตัดมีหลายวิธี ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของแพทย์และความรุนแรงของโรค
สำหรับต้อหินมุมปิด แพทย์อาจพิจารณาเจาะม่านตาเพื่อช่วยระบายน้ำจากช่องลูกตาส่วนหลังมายังช่อง ลูกตาส่วนหน้าโดยไม่ต้องไหลผ่านรูม่านตา ทำให้ความดันลูกตาลดลงได้
???เป็นต้อหินแล้วต้องตาบอดทุกคนหรือไม่
ตอบ โรคต้อหินเป็นโรคที่น่ากลัวถ้าไม่ได้รับการรักษา แต่ถ้าท่านตรวจพบว่าเป็นต้อหินในระยะแรก ต้อหินจะไม่ใช่โรคที่น่ากลัวเนื่องจากในปัจจุบันมีวิธีการและยาที่จะรักษาทำ ให้ตาไม่บอดได้ ดังนั้นทุกท่านควรได้รับการตรวจคัดกรองโรคต้อหินเป็นประจำเพื่อทำให้ทราบว่า เป็นโรคต้อหินโดยเร็วที่สุด
???อะไรคือปัจจัยที่ทำให้มีความเสี่ยงการเป็นต้อหินเพิ่มขึ้น
ตอบ
ปัจจัยเสี่ยงต้อต้อหินมุมเปิด : กรรมพันธุ์ การใช้ยาสเตียรอยด์เป็นเวลานาน โรคบางโรคเช่นเบาหวาน ม่านตาอักเสบ ฯลฯ
ปัจจัยเสี่ยงต่อต้อหินมุมปิด : ผู้ที่มีมุมระบายน้ำในลูกตาแคบ ผู้มีสายตายาว(มองไกล) อายุที่เพิ่มขึ้น ฯลฯ
???ยารักษาต้อหิน ต้องหยอดนานเท่าไร
ตอบ ส่วนใหญ่ต้องหยอดตลอดชีวิต ควรหยุดหยอดเมื่อแพทย์สั่งเท่านั้น
???ไปหาจักษุแพทย์กี่ครั้งก็ได้ยาชนิดเดิมมาหยอด ซื้อยาหยอดเองโดยไม่ไปพบจักษุแพทย์ได้หรือไม่
ตอบ ไม่ควรซื้อยาหยอดเองเนื่องจากยาเดิมอาจใช้ไม่ได้ผลเมื่อใช้เป็นระยะเวลานาน หรือถ้าความดันลูกตาเปลี่ยนแปลงอาจต้องเปลี่ยนชนิดของยาที่หยอดด้วย ควรไปพบจักษุแพทย์ตามนัดเพื่อให้แน่ใจว่าได้ยาที่เหมาะสมกับอาการ
???ข้อควรปฏิบัติของผู้เป็นต้อหิน มีอะไรบ้าง
ตอบ หยอดตาตามแพทย์สั่ง ไปพบแพทย์ตามนัดและปฏิบัติตนตามคำแนะนำของแพทย์
???เราสามารถป้องกันไม่ให้เป็นต้อหินได้หรือไม่
ตอบ ป้องกันยากเพราะไม่รู้ว่าจะเกิดกับใครและเมื่อไร ดังนั้นการตรวจคัดกรองโรคต้อหินเป็นประจำคือวิธีป้องกันที่ดีที่สุด