0030: น้ำมัน
จุดเริ่มต้นที่ทำให้น้ำมันดิบในตลาดโลกเริ่มมีราคาสูง ขึ้นเมื่อหลายปีก่อนเกิดจากการบริโภคน้ำมันที่เพิ่มขึ้นอย่างมากของประเทศ จีน เศรษฐกิจที่เติบโตในอัตรา 10% ต่อปีนั้นต้องดูดทรัพยากรธรรมชาติมหาศาลจากทั่วโลกมาช่วยขับดัน
ความ ต้องการที่เพิ่มขึ้นจากจีนทำให้ความต้องการใช้น้ำมันของโลกเข้าไปใกล้ขีด จำกัดของการผลิตน้ำมันของโลกอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน ดังนั้นเมื่อใดก็ตามที่มีแหล่งผลิตแหล่งใดแหล่งหนึ่งในโลกเกิดผลิตได้น้อย กว่าปกติแค่นิดหน่อย ความขาดแคลนก็จะเกิดขึ้นทันทีทำให้ราคาน้ำมันกระโดด ราคาน้ำมันในช่วงที่ผ่านมาจึงมีความผันผวนเป็นอย่างมาก
โลก ของเรานั้นยังมีน้ำมันที่ยังไม่ได้ถูกขุดขึ้นมาใช้อีกมากมายมหาศาล แต่ปัญหาก็คือว่าเรามีศักยภาพในการขุดน้ำมันขึ้นมาใช้เพิ่มขึ้นค่อนข้าง จำกัดคือเพิ่มขึ้นได้แค่เพียง 2% ต่อปีเท่านั้น ในขณะที่การบริโภคน้ำมันของโลกเพิ่มขึ้นแบบก้าวกระโดดในช่วง ที่ผ่านมาแต่อุปทานน้ำมันกลับเพิ่มขึ้นในอัตราที่แทบจะไม่เปลี่ยนไปจากเดิม จึงเป็นไปได้ว่าโลกของเราจะยังคงขาดแคลนน้ำมันอย่างนี้ต่อไปอีกระยะหนึ่งจน กว่าอุปทานจะเริ่มไล่ตามอุปสงค์จนมีกำลังการผลิตส่วนเกินได้อีกครั้ง ในระหว่างนี้ ราคาน้ำมันจึงมีโอกาสที่จะอยู่ในระดับที่สูงโดยเฉลี่ยเพราะ ความขาดแคลน
ที่สุดแล้วน้ำมันไม่มีทางมีราคา สูงเพราะอุปสงค์ตลอดไปได้เพราะน้ำมันเป็นสินค้าโภคภัณฑ์ ต้นทุนเฉลี่ยของการผลิตน้ำมันดิบในปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ $20 ต่อบาร์เรลเท่านั้น แต่นั่นไม่ได้หมายความว่า น้ำมันควรมีราคาแค่ $20 ในทางเศรษฐศาสตร์ สินค้าโภคภัณฑ์ที่จุดสมดุลไม่ได้มีราคาเท่ากับต้นทุนเฉลี่ย (Average Cost) แต่มีราคาเท่ากับต้นทุนส่วนเพิ่ม (Marginal Cost) ต้นทุนส่วนเพิ่มคือต้นทุนของการผลิตน้ำมันบาร์เรลสุดท้ายที่ถูกนำ มาสนองความต้องการของผู้บริโภคพอดี เป็นการยากที่จะคำนวณว่าปัจจุบันนี้ต้นทุนส่วนเพิ่มของน้ำมันดิบโลกอยู่ที่ เท่าไร แต่เชื่อกันว่าน่าจะอยู่ที่ประมาณ $50 ต่อบาร์เรล ดังนั้นถ้าเชื่อทฤษฏีนี้ น้ำมันจึงอาจจะยังมีราคาสูงถึง $50 ต่อบาร์เรลเมื่อเข้าสู่จุดดุลยภาพใหม่ในอนาคต แต่น้ำมันคงไม่กลับไปที่ $20-$30 ได้อีกแล้ว ต้นทุนการผลิตน้ำมันแหล่งใหม่ๆ ที่อยู่ไกลแผ่นดินออกไปเรื่อยๆ มีราคาสูงขึ้นเรื่อยๆ
เรื่อง ที่น่าเป็นห่วงเพราะอาจทำให้ราคาน้ำมันเข้าสู่จุดสมดุลได้ช้ากว่าที่คิดไว้ มากก็คือการที่หลายประเทศที่เป็นเจ้าของแหล่งน้ำมันดิบเริ่มมีนโยบายที่จะ ยึดแหล่งน้ำมันเข้ามาเป็นกิจการของรัฐฯ การไล่บริษัทผลิตน้ำมันข้ามชาติออก ไป ทำให้ขาดเทคโนโลยีในการปรับปรุงโรงงานและค้นหาแหล่งน้ำมันแหล่งใหม่ๆ เวเนซูเอล่าผลิตน้ำมันได้ลดลง 25% ของที่เคยผลิตได้หลังจากไล่บริษัทข้ามชาติออกไป ในขณะที่การบังคับให้บริษัทข้ามชาติยกกรรมสิทธิ์แหล่งปิโตรเลียมให้เป็นของ รัฐบาลในรัสเซียก็กำลังทำให้ผลผลิตปิโตรเลียมในรัสเซียเพิ่มขึ้นในอัตราที่ ต่ำกว่าเดิมมาก ปัจจุบันอิรักก็ยังผลิตน้ำมันได้ไม่เท่ากับที่เคยผลิตได้ก่อนเกิดสงคราม การเมืองของอิหร่านก็กำลังตึงเครียด ไนจีเรียก็วุ่นวายไม่จบสิ้น ปัญหาเหล่านี้เป็นตัวถ่วงมิให้กำลังการผลิตน้ำมันของโลกเพิ่มขึ้น มันเป็นปัญหาสำคัญในตอนนี้ที่ทำให้ปัญหาเรื่องโอเปคร่วมหัวกันลดกำลังการ ผลิตที่เคยเป็นปัญหาใหญ่ของวงการน้ำมันกลายเป็นเรื่องเล็กๆ ไปแล้ว
ส่วนแนวคิดที่ว่าน้ำมันแพงขึ้นเพราะมีการเก็งกำไรนั้นเป็นแนวคิดที่ได้รับการพิสูจน์แล้วว่าผิดโดยสิ้นเชิง จริง อยู่ที่การเก็งกำไรอาจมีผลต่อราคาได้บ้าง แต่การเก็งกำไรอย่างเดียวโดยไม่มีเหตุผลรองรับจะไม่สามารถสร้างราคาให้ยืน อยู่ในระดับสูงได้นานเป็นปีๆ อย่างนี้ เพราะอย่าลืมว่าในตลาดมีทั้งนักเก็งกำไรที่ long และนักเก็งกำไรที่ short ถ้าราคาปรับตัวขึ้นไปนานๆ โดยขาดเหตุผล ไม่ช้าไม่นาน นักเก็งกำไรที่ short จะช่วยทำให้ราคาปรับตัวลงมาใหม่
ความ ต้องการที่เพิ่มขึ้นจากจีนทำให้ความต้องการใช้น้ำมันของโลกเข้าไปใกล้ขีด จำกัดของการผลิตน้ำมันของโลกอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน ดังนั้นเมื่อใดก็ตามที่มีแหล่งผลิตแหล่งใดแหล่งหนึ่งในโลกเกิดผลิตได้น้อย กว่าปกติแค่นิดหน่อย ความขาดแคลนก็จะเกิดขึ้นทันทีทำให้ราคาน้ำมันกระโดด ราคาน้ำมันในช่วงที่ผ่านมาจึงมีความผันผวนเป็นอย่างมาก
โลก ของเรานั้นยังมีน้ำมันที่ยังไม่ได้ถูกขุดขึ้นมาใช้อีกมากมายมหาศาล แต่ปัญหาก็คือว่าเรามีศักยภาพในการขุดน้ำมันขึ้นมาใช้เพิ่มขึ้นค่อนข้าง จำกัดคือเพิ่มขึ้นได้แค่เพียง 2% ต่อปีเท่านั้น ในขณะที่การบริโภคน้ำมันของโลกเพิ่มขึ้นแบบก้าวกระโดดในช่วง ที่ผ่านมาแต่อุปทานน้ำมันกลับเพิ่มขึ้นในอัตราที่แทบจะไม่เปลี่ยนไปจากเดิม จึงเป็นไปได้ว่าโลกของเราจะยังคงขาดแคลนน้ำมันอย่างนี้ต่อไปอีกระยะหนึ่งจน กว่าอุปทานจะเริ่มไล่ตามอุปสงค์จนมีกำลังการผลิตส่วนเกินได้อีกครั้ง ในระหว่างนี้ ราคาน้ำมันจึงมีโอกาสที่จะอยู่ในระดับที่สูงโดยเฉลี่ยเพราะ ความขาดแคลน
ที่สุดแล้วน้ำมันไม่มีทางมีราคา สูงเพราะอุปสงค์ตลอดไปได้เพราะน้ำมันเป็นสินค้าโภคภัณฑ์ ต้นทุนเฉลี่ยของการผลิตน้ำมันดิบในปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ $20 ต่อบาร์เรลเท่านั้น แต่นั่นไม่ได้หมายความว่า น้ำมันควรมีราคาแค่ $20 ในทางเศรษฐศาสตร์ สินค้าโภคภัณฑ์ที่จุดสมดุลไม่ได้มีราคาเท่ากับต้นทุนเฉลี่ย (Average Cost) แต่มีราคาเท่ากับต้นทุนส่วนเพิ่ม (Marginal Cost) ต้นทุนส่วนเพิ่มคือต้นทุนของการผลิตน้ำมันบาร์เรลสุดท้ายที่ถูกนำ มาสนองความต้องการของผู้บริโภคพอดี เป็นการยากที่จะคำนวณว่าปัจจุบันนี้ต้นทุนส่วนเพิ่มของน้ำมันดิบโลกอยู่ที่ เท่าไร แต่เชื่อกันว่าน่าจะอยู่ที่ประมาณ $50 ต่อบาร์เรล ดังนั้นถ้าเชื่อทฤษฏีนี้ น้ำมันจึงอาจจะยังมีราคาสูงถึง $50 ต่อบาร์เรลเมื่อเข้าสู่จุดดุลยภาพใหม่ในอนาคต แต่น้ำมันคงไม่กลับไปที่ $20-$30 ได้อีกแล้ว ต้นทุนการผลิตน้ำมันแหล่งใหม่ๆ ที่อยู่ไกลแผ่นดินออกไปเรื่อยๆ มีราคาสูงขึ้นเรื่อยๆ
เรื่อง ที่น่าเป็นห่วงเพราะอาจทำให้ราคาน้ำมันเข้าสู่จุดสมดุลได้ช้ากว่าที่คิดไว้ มากก็คือการที่หลายประเทศที่เป็นเจ้าของแหล่งน้ำมันดิบเริ่มมีนโยบายที่จะ ยึดแหล่งน้ำมันเข้ามาเป็นกิจการของรัฐฯ การไล่บริษัทผลิตน้ำมันข้ามชาติออก ไป ทำให้ขาดเทคโนโลยีในการปรับปรุงโรงงานและค้นหาแหล่งน้ำมันแหล่งใหม่ๆ เวเนซูเอล่าผลิตน้ำมันได้ลดลง 25% ของที่เคยผลิตได้หลังจากไล่บริษัทข้ามชาติออกไป ในขณะที่การบังคับให้บริษัทข้ามชาติยกกรรมสิทธิ์แหล่งปิโตรเลียมให้เป็นของ รัฐบาลในรัสเซียก็กำลังทำให้ผลผลิตปิโตรเลียมในรัสเซียเพิ่มขึ้นในอัตราที่ ต่ำกว่าเดิมมาก ปัจจุบันอิรักก็ยังผลิตน้ำมันได้ไม่เท่ากับที่เคยผลิตได้ก่อนเกิดสงคราม การเมืองของอิหร่านก็กำลังตึงเครียด ไนจีเรียก็วุ่นวายไม่จบสิ้น ปัญหาเหล่านี้เป็นตัวถ่วงมิให้กำลังการผลิตน้ำมันของโลกเพิ่มขึ้น มันเป็นปัญหาสำคัญในตอนนี้ที่ทำให้ปัญหาเรื่องโอเปคร่วมหัวกันลดกำลังการ ผลิตที่เคยเป็นปัญหาใหญ่ของวงการน้ำมันกลายเป็นเรื่องเล็กๆ ไปแล้ว
ส่วนแนวคิดที่ว่าน้ำมันแพงขึ้นเพราะมีการเก็งกำไรนั้นเป็นแนวคิดที่ได้รับการพิสูจน์แล้วว่าผิดโดยสิ้นเชิง จริง อยู่ที่การเก็งกำไรอาจมีผลต่อราคาได้บ้าง แต่การเก็งกำไรอย่างเดียวโดยไม่มีเหตุผลรองรับจะไม่สามารถสร้างราคาให้ยืน อยู่ในระดับสูงได้นานเป็นปีๆ อย่างนี้ เพราะอย่าลืมว่าในตลาดมีทั้งนักเก็งกำไรที่ long และนักเก็งกำไรที่ short ถ้าราคาปรับตัวขึ้นไปนานๆ โดยขาดเหตุผล ไม่ช้าไม่นาน นักเก็งกำไรที่ short จะช่วยทำให้ราคาปรับตัวลงมาใหม่