บทที่ 2 : ทางเลือกของ "คุณแผน"

คุณแผน ถามว่า “มีเงิน….จะเอาไปทำอะไรดี?”

            คุณแผน เล่าให้เราฟังว่า เมื่อวันก่อนนี้ได้มีโอกาสเข้าร่วมสนทนาในสภากาแฟแถวบ้าน เห็นเขาถกกันอยู่ว่าหากมีเงินในวันนี้ ต้องรู้จักบริหารจัดการให้เงินงอกเงยออกมาเป็นดอก เป็นใบ จากหลักหน่วยให้เป็นหลักสิบ ร้อย พัน ไปเรื่อย ๆ ตามช่องทางการลงทุนที่มีอยู่ในระบบการเงิน ทำให้เกิดคำถามขึ้นมาในใจว่าช่องทางที่จะนำไปลงทุนนั้นมีอยู่ที่ไหนบ้าง เพราะนอกจากผฝากเงินไว้กับธนาคารเพื่อกินดอกเบี้ยอย่างที่ทำอยู่แล้ว ก็ไม่รู้ว่าจะเอาเงินไปสร้างดอกผลอย่างไรได้อีก?  เพราะตนเองก็ไม่ใช่ผู้ที่เชี่ยวชาญการจัดการทรัพย์สิน และไม่มีความรู้ในเรื่องนี้นัก

            เพื่อน ๆ แนะนำคุณแผนว่ายังมีวิธีบริหารเงินแนวอื่น ๆ ซึ่งเป็นการกระจายเงินที่มีอยู่ไปในแบบกึ่งออมกึ่งลงทุนและอาจได้รับผลตอบแทนที่ดี แต่ที่สำคัญวิธีการแบบนี้ต้องมีการเตรียมตัวให้ดีเสียก่อน และแนะให้ไปศึกษาข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับการเตรียมตัวเป็นผู้ลงทุนได้จากหนังสือ “เปิดประตูสู่การลงทุน” ซึ่งสำนักงาน ก.ล.ต. พิมพ์ขึ้นแจกฟรี ผู้สนใจไปขอมาอ่านได้ เพราะภาษาที่ใช้อธิบายเนื้อหาหนัก ๆ เหล่านั้น สามารถอ่านและทำความเข้าใจได้ไม่ยาก แถมได้ความรู้เพิ่มเติมอีกมากโดยไม่ต้องไปเข้าอบรมไฟแนนซ์ให้เหนื่อยแรง

            ในหนังสือเล่มนั้นบอกเล่าเก้าสิบให้รู้ว่ายังมีกลไกรองรับการลงทุนและการออม พร้อมทั้งแนะนำทางเลือกมากมาย ที่สามารถนำเงินไปสร้างดอกออกผลด้วยการลงทุนในตราสารทางการเงินหลาย ๆ แบบ ที่มีเงื่อนไขเฉพาะ และให้ผลตอบแทนมาก-น้อย แตกต่างกันออกไปด้วย

            ต่อมาภายหลัง เมื่อคุณแผนได้อ่านหนังสือ “เปิดประตูสู่การลงทุน” แล้วทำให้เกิดความสนใจที่จะลงทุนในกองทุนรวม เพราะปกติแล้วคุณแผนไม่ค่อยจะมีเวลาติดตามภาวะ หรือความเปลี่ยนแปลงทางการเงินรอบตัวสักเท่าไหร่ และเข้าใจว่ากการลงทุนผ่านมืออาชีพแบบนี้น่าจะง่ายกว่าที่จะเข้าไปลงทุนเองโดยตรง มาถึงตรงนี้ คุณแผนเพื่อนเราก็เลยต้องการหาข้อมูลเพิ่มเติม ก่อนที่จะตัดสินใจว่าจะลงทุนกับกองทุนรวมดีหรือไม่

            ตราสารทางการเงิน  หมายถึง เอกสารที่แสดงสิทธิเรียกร้อง ที่จัดทำขึ้นเพื่อเป็นหลักฐานทางการเงิน ทั้งที่เกี่ยวกับการออมและการลงทุน อาทิเช่น ตราสารทางการเงินที่ให้ผลตอบแทนเป็น “ดอกเบี้ย” หรือ “เงินปันผล” เช่น บัญชีเงินฝากประเภทต่าง ๆ หุ้นกู้ หุ้นทุน เป็นต้น หรือตราสารทางการเงินที่มูลค่าเพิ่มหรือลดได้ เช่น หุ้นทุน หุ้นกู้ เป็นต้น

กองทุนรวมคือ……?

            ระบบการลงทุนแบบนี้คือ การนำเงินของแต่ละคน ซึ่งถือเป็นนักลงทุนรายย่อยทั้งหลาย มากองรวมกันให้เป็นก้อนใหญ่ โดยคุณ ๆ ผู้ลงขันกันนี้จะได้หน่วยลงทุนเป็นหลักฐานการมีส่วนร่วมตามสัดส่วนในกองเงินดังกล่าว กองเงินนั้น ๆ จะมีมืออาชีพทางด้านการลงทุนทำหน้าที่ประจำในการนำเงินไปลงทุน เพื่อให้ได้ผลตอบแทนที่งอกเงย ผู้ลงทุนก็จะเป็นผู้ออมในรูปแบบของการลงทุน และเมื่อมีดอกผลจากการลงทุน ก็จะนำมาเฉลี่ยกลับคืนให้กับผู้ที่ลงเงินกันไว้ในคราวแรกอีกทีหนึ่ง ซึ่งการลงทุนที่เกิดจากการรวมเงินให้เป็นก้อนใหญ่นี้จะทำให้ผู้มีเงินทุนจำนวนน้อย มีโอกาสกระจายความเสี่ยงในลักษณะของการกระจายการลงทุนในตราสารทางการเงินประเภทต่าง ๆ ได้ เช่นเดียวกับผู้ที่มีเงินทุนจำนวนมาก

เมื่อพูดถึงการลงทุนในกองทุนรวมจะมีกลุ่มผู้ที่เกี่ยวข้อง 3 กลุ่มหลัก ๆ ได้แก่ ผู้ประกอบธุรกิจจัดการกองทุนรวม ผู้ลงทุน และทางการ ซึ่งจะมีหน้าที่และความรับผิดชอบต่อกันในเรื่องดังต่อไปนี้

กลุ่มแรก        คือ ผู้ประกอบธุรกิจจัดการกองทุนรวม ในฐานะผู้ให้บริการทางการเงิน ซึ่งคุณแผนติดต่อได้โดยตรง เขาจะต้องเปิดเผยข้อมูลที่เกี่ยวข้องจำเป็น ให้ผู้ลงทุนได้ทราบอย่างโปร่งใส ไม่ว่าจะเป็นรายละเอียดโครงการลงทุน ความเสี่ยง คำเตือน หรือผลตอบแทนการลงทุน

กลุ่มที่สอง      คือ ผู้ลงทุนเช่นคุณแผนเอง ที่มีหน้าที่ต้องรับผิดชอบตนเอง ในการสร้างความรู้ความเข้าใจ ทั้งในเป้าหมายทางการเงินส่วนตัว และสิ่งที่กำลังจะเข้าไปลงทุน

กลุ่มที่สาม     คือ ทางการ มิตรที่ดี ซึ่งมีหน้าที่ดูแลให้การดำเนินธุรกิจกองทุนรวมเป็นอย่างชอบธรรม และให้ผู้ลงทุนได้รับข้อมูลการลงทุนอย่างเพียงพอทางการในที่นี้ คือสำนักงาน ก.ล.ต. นั่นเอง

ทำไมถึงสนใจ…..กองทุนรวม?

            เพราะว่าคุณแผน ออกจะมือใหม่สำหรับการลงทุนไม่ว่าจะประเภทไหนก็ตาม แถมยังไม่ค่อยจะคุ้นเคยกับระบบตลาดทุนนัก และไม่มีเวลาเหลือเฟือที่จะคอยตามความเคลื่อนไหวของภาวะการลงทุนทุก ๆ วัน ช่องทางการลงทุนในกองทุนจึงอาจช่วยคุณแผนได้มาก เพราะกองทุนรวมถือเป็นทางเลือกที่ดีได้ด้วยเหตุผลที่ว่า

            1.  มีมืออาชีพบริหารกองเงิน  มืออาชีพในที่นี้ หมายถึง บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนรวม หรือบริษัทจัดการ หรือ บลจ. ซึ่งมีผู้จัดการกองทุนรวมที่มีความรู้และประสบการณ์ รวมทั้งได้รับการอบรมผ่านการทดสอบตามเกณฑ์ที่ทางการกำหนด ทำหน้าที่เป็นหูเป็นตาแทนคุณแผนในการวิเคราะห์ว่าจะซื้อ จะขาย จะลงทุนเมื่อไหร่ ตราสารทางการเงินประเภทไหนตามวัตถุประสงค์และนโยบายการลงทุนของกองทุนรวมแต่ละกองที่ตั้งไว้

            2.  มีการกระจายความเสี่ยง  ผู้จัดการกองทุนรวมในข้อ 1 จะนำเงินไปลงทุนในตราสารทางการเงินที่หลากหลาย ซึ่งเป็นการช่วยลดความเสี่ยง จากการทุ่มสุดตัวลงทุนในตราสารเพียงตัวเดียว เพราะต้องไม่ลืมว่าถ้าจะลงทุนด้วยตัวเองนั้น จะต้องมีเงินจำนวนมาก ๆ ถึงจะสามารถเลือกลงทุนในหลักทรัพย์หรือตราสารทางการเงินหลาย ๆ อย่างเพื่อกระจายความเสี่ยงได้

            3.  สามารถขายออกไปเมื่อต้องการเงินสดหรือเรียกว่ามีสภาพคล่อง  หมายความว่า คุณแผนสามารถจะรับเงินที่ลงทุนไปแล้วกลับคืนมา หรืออีกนัยหนึ่งแปรหน่วยลงทุนที่มีอยู่ในมือ ให้เป็นเงินสดได้ ด้วยการขายหน่วยลงทุนคืน (ไถ่ถอน) หรือนำไปขายเปลี่ยนมือในตลาดหลักทรัพย์ก็ได้

            4.  มีทางเลือกมากมายสำหรับการลงทุน  กองทุนรวม ที่ว่านี้แต่ละกองมีนโยบายเฉพาะตัวในการนำเงินไปลงทุนในตราสารทางการเงินแบบต่าง ๆ คุณแผนสามารถตัดสินใจเลือกลงทุนในโครงการหนึ่ง ๆ ได้โดยดูจากนโยบายการลงทุนที่เห็นว่าเหมาะสมกับตัวเอง ดังนั้นจึงต้องไปสำรวจตัวเองกันก่อน ทั้งในเรื่องของ วัตถุประสงค์ และฐานะทางการเงิน เพื่อจะได้ตัดสินใจเลือกลงทุนได้อย่างเหมาะสม

            5.  สะดวกสบาย สะดวกที่ว่านี้หมายถึง ไม่ต้องติดต่อซื้อขายหลักทรัพย์หรือติดตามความเคลื่อนไหวของราคาหลักทรัพย์แต่ละตัวให้เสียเวลา เพราะผู้ลงทุนไม่ใช่ผู้ที่จะพิจารณาซื้อขายตราสารทางการเงินโดยตรง แต่เป็นหน้าที่ของผู้บริหารกองทุนรวมต่างหาก

            6.  มีกลไกปกป้องผู้ลงทุน  สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์หรือสำนักงาน ก.ล.ต. เป็นทางการผู้กำกับดูและธุรกิจ การจัดการกองทุนรวม โดยกำหนดกฎเกณฑ์ในการทำธุรกิจ วางกลไกการเปิดเผยข้อมูล ให้ผู้ลงทุนได้เข้าถึงข้อมูลที่จำเป็นต่อการตัดสินใจลงทุน เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ลงทุนถูกเอารัดเอาเปรียบ แต่ก็อย่าลืมว่าทางการไม่ใช่บุคคลที่จะช่วยผู้ลงทุนเลือกลงทุนในโครงการใด ๆ และมิได้เป็นผู้รับประกันผลตอบแทนที่จะเกิดขึ้น เพียงแต่ทำหน้าที่วางโครงสร้างเพื่อความเป็นธรรมสำหรับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องโดยรวมเท่านั้นเอง

          ^1/ สมาคมบริษัทจัดการลงทุนหรือสมาคมบริษัทจัดการ หมายถึง กลุ่มของบริษัทจัดการ (ลงทุน) ที่มารวมตัวกันโดยประกอบกิจกรรมเพื่อสมาชิกในกลุ่ม เช่น การกำหนดกรอบจรรยาบรรณและมาตรฐานการประกอบวิชาชีพ

          ^2/ ผู้ดูแลผลประโยชน์ หรือผู้ดูแล หมายถึง ผู้ดูแลผลประโยชน์ของกองทุนรวม ซึ่งติดตามตรวจสอบการบริหารกองทุนรวมของบริษัทจัดการ

          ^3/ บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนรวม มีพนักงานที่ทำหน้าที่เป็นผู้จัดการกองทุนรวม และตัวแทนขายหน่วยลงทุนของกองทุนรวม (ตัวแทนฯ)

          ^4/ นายทะเบียน หมายถึง ผู้จัดทำทะเบียนผู้ถือหน่วยลงทุน และดูแลงานทะเบียนต่าง ๆ

          ^5/ ตัวแทนสนับสนุน หมายถึง สถาบันการเงิน (อาจเป็นธนาคารพาณิชย์ บริษัทหลักทรัพย์ หรือบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์ก็ได้) ที่ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้รับคำสั่งซื้อหรือขายหน่วยลงทุน ซึ่งจะมีพนักงานทำหน้าที่เป็นตัวแทนขายหน่วยลงทุนของกองทุนรวม

น่าสนใจก็จริง แต่ยังมีความเสี่ยง

            ถ้าจะบอกแต่ข้อดี โดยละเลยข้อเสียของระบบกองทุนรวม ก็จะหาว่าไม่รักกันจริงเลยไม่เตือนกัน เอาเป็นว่าคุณแผนต้องไม่ลืมว่า ทุกการลงทุนซึ่งรวมถึงการลงทุนในกองทุนรวมนี้ ต่างก็มีความเสี่ยงแฝงเร้นอยู่ทั้งสิ้น คือ ไม่มีใครจะรับประกันความมั่นคงหรือผลตอบแทนที่จะได้รับ เพราะเงินที่รวบรวมได้จะถูกนำไปลงทุนในตราสารทางการเงินซึ่งมีความเสี่ยง ฉะนั้นนักลงทุนอาจขาดทุนจากการลงทุนได้ นั่นเอง