บทที่ 5.13 : ความสำคัญของการประกาศพุทธคุณ

การประกาศพระพุทธคุณของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแท้ที่จริงก็คือ การ แนะนำตัววิทยากรให้ผู้ฟังรู้จัก ดังที่นิยมกระทำกันอยู่ในการสัมมนาหรือการประชุมต่างๆ ในปัจจุบัน ในการประขุมสัมมนาโดยทั่วไปจะมีพิธีการหรือผู้ดำเนินการอภิปรายเป็นผู้แนะนำ วิทยากร แต่ในกรณีที่ไม่มีผู้อื่นแนะนำให้หรือแนะนำไม่สมบูรณ์ วิทยากรก็จำเป็นจะต้องแนะนำตนเองให้ที่ประชุมหรือผู้ฟังรู้จักตนอย่าง ถูกต้อง ก่อนที่จะอภิปรายหรือแสดงปาฐกถา ในกรณีของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ก็เช่นเดียวกัน ในเมื่อไม่มีผู้ใดแนะนำ พระองค์ก็ทรงจำเป็นต้องแนะนำพระองค์เองต่อพระเจ้าอชาตศัตรู

การ แนะนำตัวของวิทยากรต่อที่ประชุมนั้นเป็นสิ่งจำเป็นทั้งนี้ก็เพื่อให้ที่ ประชุมทราบถึงคุณวุฒิ ความรู้ ความสามารถ ตลอดจนประสบการณ์ของวิทยากร การแนะนำตัวตามความเป็นจริง ปราศจากอหังการหรือการยกตนข่มผู้อื่น ย่อมจะเป็นผลดีมากกว่าผลเสีย ทั้งเป็นการน้อมนำผู้ฟังให้เกิดศรัทธาต่อผู้พูดตั้งแต่เริ่มแรกอีกด้วย

สำหรับในกรณีของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น ยิ่งจำเป็นต้องแนะนำพระองค์เป็นอย่างยิ่ง เพราะ

๑. พระพุทธคุณของพระองค์นั้น ยิ่งใหญ่และ ประเสริฐเกินกว่าที่จะมีผู้ใดล่วงรู้ทั้งหมด หากไม่ทรงแนะนำด้วยพระองค์เองแล้ว พระเจ้าอชาตศัตรูก็อาจจะไม่ทรงทราบ หรือไม่แน่พระทัยว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงคุณเหนือสัว์โลกทั้งปวงเช่นนั้น

๒. พระพุทธองค์นั้นทรงพระอัจฉริยภาพประเสริฐสุดอย่างหาผู้ใดเทียบเทียมมิได้ ห่างไกลอย่างมากกมายจากครูทั้ง ๖ ซึ่งพระเจ้าอชาตศัตรูเคยเสด็จไปหา มิฉะนั้นพระภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ถึง ๑,๒๕๐ รูป ที่เห็นอยู่เฉพาะพระพักตร์ คงจะไม่สงบเสงี่ยมอย่างน่าประทับพระทัยถึงปานนั้น

๓. พระพุทธองค์นั้นทรงคุณธรรมประเสริฐสุด มิฉะนั้นแล้ว พระเจ้าพิมพิสาร พระราชาผู้ยิ่งใหญ่แห่งแคว้นมคธ พระราชบิดาของพระเจ้าอชาตศัตรูคงจะไม่ทรงเลื่อมใสถึงกับทรงเป็นอุปัฎฐากคน สำคัญ

๔. พระพุทธองค์ทรงปรารถนาให้พระเจ้าอชาตศัตรูได้ฟังจากพระโอษฐ์ของพระองค์เอง เพราะแม้ว่าหมอชีวกโกมารภัจจ์จะได้กราบทูลไปครั้งหนึ่งแล้ว แต่ก็ย่อมไม่มีผลเท่ากับการได้ฟังจากพระโอษฐ์ของพระองค์

๕. พระพุทธองค์ทรงปรารถนาจะให้พระเจ้าอชาตศัตรูทรงตั้งพระทัยฟัง การ เฉลยปัญหาเกี่ยวกับสามัญญผลเบื้องสูงขึ้นไป จึงต้องทรงกระตุ้นให้พระเจ้าอชาตศัตรูทวีความศรัทธาในพระพุทธองค์ยิ่งขึ้น ทั้งนี้เนื่องจากสามัญญผลเบื้องสูงขึ้นไปนั้นเป็นเรื่องเข้าใจยาก หากตั้งใจฟังด้วยศรัทธาแล้ว เรื่องยากก็อาจจะกลายเป็นง่ายได้

อนึ่ง มีสิ่งที่น่าสังเกตว่า การประกาศพระพุทธคุณของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น ได้ทรงกระทำเมื่อทรงเห็นว่า พระเจ้าอชาตศัตรูทรงแสดงความเลื่อมใสศรัทธาพระพุทธองค์เป็นอย่างยิ่งแล้ว การที่พระพุทธองค์มิได้ทรงประกาศพระคุณตั้งแต่ก่อนการเฉลยปัญหาสามัญญผล เบื้องต้น เพราะอาจจะทำให้พระเจ้าอชาตศัตรูทรงเข้าใจผิดไปว่าเป็นการโอ้อวด