ปัญหาและเฉลยวิชาวินัยบัญญัติ นักธรรมชั้นตรี สอบในสนามหลวง วันอาทิตย์ ที่ ๒๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๕

 ๑.     ๑.๑  พระวินัย คืออะไร ?

          ๑.๒ สิกขา ๓  เมื่อศึกษาแล้วจะได้ประโยชน์อย่างไร ?

 ๑.     ๑.๑  คือพระพุทธบัญญัติและอภิสมาจาร ฯ

          ๑.๒ ย่อมได้ประโยชน์ดังนี้ ศึกษาเรื่องศีล ทำให้เป็นผู้มีกาย วาจาเรียบร้อย ศึกษา
                เรื่องสมาธิทำให้ใจสงบมั่นคง ไม่ฟุ้งซ่าน ศึกษาเรื่องปัญญา ทำให้รอบรู้ในกอง
                สังขาร ฯ

 ๒.    ๒.๑ สิกขากับสิกขาบทต่างกันอย่างไร ?

          ๒.๒ สิกขาบทที่มาในพระปาฏิโมกข์มีเท่าไร ?  อะไรบ้าง ?

 ๒.     ๒.๑ สิกขา  คือข้อที่ภิกษุต้องศึกษา

                 สิกขาบท  คือพระบัญญัติมาตราหนึ่งๆ เป็นสิกขาบทอันหนึ่งๆ ฯ

          ๒.๒ มี ๒๒๗ ฯ  

                คือปาราชิก ๔  สังฆาทิเสส ๑๓  อนิยต ๒  นิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๓๐
                ปาจิตตีย์ ๙๒  ปาฏิเทสนียะ ๔  เสขิยะ ๗๕  อธิกรณสมถะ ๗

                รวมเป็น ๒๒๗ ฯ

 ๓.     ๓.๑ คำต่อไปนี้มีความหมายอย่างไร ?

                        ก) อาทิกัมมิกะ                                                              

                        ข)  อเตกิจฉา

          ๓.๒ อาการที่ภิกษุจะต้องอาบัติมีเท่าไร ?  อะไรบ้าง ?

 ๓.     ๓.๑         ก) ภิกษุผู้ก่อเหตุให้ทรงบัญญัติสิกขาบทขึ้น ฯ

                        ข)  อาบัติที่แก้ไขไม่ได้ ฯ

          ๓.๒ มี ๖ อย่าง คือ

                        ๑. ต้องด้วยไม่ละอาย

                        ๒. ต้องด้วยไม่รู้ว่า สิ่งนี้จะเป็นอาบัติ

                        ๓. ต้องด้วยสงสัยแล้วขืนทำลง

                        ๔. ต้องด้วยสำคัญว่าควรในของที่ไม่ควร

                        ๕. ต้องด้วยสำคัญว่าไม่ควรในของที่ควร

                        ๖. ต้องด้วยลืมสติ ฯ

 ๔.     ๔.๑  คำว่า "ไถยจิต" หมายถึงอะไร ?

          ๔.๒ ในอทินนาทานสิกขาบท กำหนดราคาทรัพย์เป็นวัตถุแห่งอาบัติไว้อย่างไรบ้าง ?

 ๔.     ๔.๑  หมายถึงจิตคิดจะลัก คือจิตคิดถือเอาของที่เจ้าของไม่ให้ด้วยอาการแห่งขโมย ฯ

          ๔.๒ กำหนดไว้อย่างนี้

                     ทรัพย์มีราคาตั้งแต่ ๕ มาสก ขึ้นไป เป็นวัตถุแห่งอาบัติปาราชิก

                     ทรัพย์มีราคาต่ำกว่า ๕ มาสก แต่สูงกว่า ๑ มาสก เป็นวัตถุแห่งอาบัติถุลลัจจัย

                     ทรัพย์มีราคาตั้งแต่ ๑ มาสก ลงไป เป็นวัตถุแห่งอาบัติทุกกฏ ฯ

 ๕.     ๕.๑  สังหาริมทรัพย์ และอสังหาริมทรัพย์ ได้แก่ทรัพย์เช่นไร ?

          ๕.๒ การถือเอาทรัพย์ทั้ง ๒ อย่างนั้น   กำหนดว่าถึงที่สุดไว้อย่างไร ?

 ๕.     ๕.๑  สังหาริมทรัพย์ ได้แก่ทรัพย์หรือสิ่งของที่เคลื่อนที่ได้ ทั้งที่มีวิญญาณและไม่มี
                วิญญาณ เช่นสัตว์และเงินทองเป็นต้น ฯ ส่วนอสังหาริมทรัพย์ ได้แก่ทรัพย์
                หรือสิ่งของที่เคลื่อนที่ไม่ได้ โดยตรงได้แก่ที่ดิน โดยอ้อมนับของที่ติดเนื่องอยู่
                กับที่นั้นด้วย เช่น ต้นไม้และเรือนเป็นต้น ฯ

          ๕.๒ สังหาริมทรัพย์  กำหนดว่าถึงที่สุดด้วยทำให้เคลื่อนจากฐาน ฯ   

                 อสังหาริมทรัพย์ กำหนดว่าถึงที่สุดด้วยขาดกรรมสิทธิ์แห่งเจ้าของ ฯ

 ๖.     ๖.๑  ปาราชิก ๔   สิกขาบทไหนที่ภิกษุใช้ให้เขาทำก็ต้องอาบัติถึงที่สุด ?

          ๖.๒  สังฆาทิเสส ๑๓  สิกขาบทไหนบ้างต้องอาบัติตั้งแต่แรกทำ ?  มีชื่อเรียกอย่างไร ?

 ๖.     ๖.๑  สิกขาบทที่ ๒ และสิกขาบทที่ ๓ ฯ

          ๖.๒ สิกขาบทที่ ๑ ถึงที่ ๙ ฯ    เรียกว่า ปฐมาปัตติกะ ฯ

 ๗.     ๗.๑ ภิกษุมีความกำหนัด จับต้องกะเทย บุรุษ และสัตว์ดิรัจฉานตัวผู้ เป็นอาบัติ
                อะไร ?

          ๗.๒ อาบัติไม่มีมูล กำหนดโดยอาการอย่างไร ? โจทด้วยอาบัติไม่มีมูลเป็นอาบัติ
                อะไร ?

 ๗.     ๗.๑ จับต้อง กะเทย เป็นอาบัติถุลลัจจัย  บุรุษ เป็นอาบัติทุกกฏ สัตว์ดิรัจฉานตัวผู้
                เป็นอาบัติทุกกฏ ฯ

          ๗.๒ กำหนดโดยอาการ ๓ คือ ไม่ได้เห็นเอง ๑  ไม่ได้ยิน ๑  ไม่ได้รังเกียจ ๑  ว่า
                ภิกษุนั้นต้องอาบัติชื่อนั้น ฯ  โจทด้วยอาบัติปาราชิกต้องสังฆาทิเสส โจทด้วย
                อาบัติสังฆาทิเสสต้องปาจิตตีย์ โจทด้วยอาบัติอื่นจากนี้ต้องปาจิตตีย์
                 ในมุสาวาทสิกขาบท ฯ

 ๘.     ๘.๑ ผ้าจีวรที่ทรงอนุญาตให้ใช้ได้ทำด้วยวัตถุกี่ชนิด ?  อะไรบ้าง ?

          ๘.๒ จีวร ผ้านิสีทนะ อังสะ ผ้าเช็ดหน้า ย่ามผ้า เมื่อจะใช้สอย อย่างไหนควรพินทุ
                อย่างไหนไม่ควร ?  เพราะเหตุใด ?

 ๘.     ๘.๑ ๖ ชนิด คือ

                        ๑. ทำด้วยเปลือกไม้ เช่น ผ้าลินิน

                        ๒. ทำด้วยฝ้าย คือ ผ้าสามัญ

                        ๓. ทำด้วยไหม คือ ผ้าแพร

                        ๔. ทำด้วยขนสัตว์ เช่น ผ้าสักหลาด

                        ๕. ทำด้วยเปลือกไม้ เช่น ผ้าป่าน (สาณะ)

                        ๖. ทำด้วยสัมภาระเจือกัน ฯ

          ๘.๒ จีวร และอังสะ  ควรพินทุ  เพราะใช้ห่ม

                 ผ้านิสีทนะ ผ้าเช็ดหน้า และย่ามผ้า ไม่ต้องพินทุ เพราะไม่ได้ใช้นุ่งห่ม ฯ

 ๙.     ๙.๑  ภิกษุพูดปดต้องอาบัตินั้นทราบแล้ว แต่ถ้าพูดเรื่องจริง จะต้องอาบัติอะไรหรือไม่ ?

          ๙.๒ ปฏิสสวะทุกกฏ คืออะไร ?

 ๙.     ๙.๑  ต้องอาบัติเหมือนกันคือ บอกอุตตริมนุสสธรรมที่มีจริงแก่อนุปสัมบัน ต้อง
                 อาบัติปาจิตตีย์ ตามสิกขาบทที่ ๘ แห่งมุสาวาทวรรค บอกอาบัติชั่วหยาบของ
                 ภิกษุแก่อนุปสัมบัน เว้นไว้แต่ได้รับสมมติ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ตามสิกขาบทที่
                 ๙ แห่งมุสาวาทวรรค ฯ

          ๙.๒ คืออาบัติทุกกฏที่เกิดจากการรับคำด้วยจิตบริสุทธิ์ แต่ภายหลังไม่ได้ทำตามคำ
                 ที่รับปากไว้ ฯ

๑๐.  ๑๐.๑  การนุ่งเป็นปริมณฑล คือการนุ่งอย่างไร ?

       ๑๐.๒ เสขิยวัตรว่าด้วยการรับบิณฑบาตมีหลายข้อ  จงระบุมาเพียง ๒ ข้อ

๑๐.  ๑๐.๑  คือนุ่งเบื้องบนปิดสะดือ แต่ไม่ถึงกระโจมอก เบื้องล่างปิดหัวเข่าทั้ง ๒ ลงมา
                เพียงครึ่งแข้ง ไม่ถึงกรอมข้อเท้า ฯ

       ๑๐.๒ (เลือกตอบเพียง ๒ ข้อ)

                        ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เราจักรับบิณฑบาตโดยเคารพ

                        ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เมื่อรับบิณฑบาต เราจักแลดูแต่ในบาตร

                        ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เราจักรับแกงพอสมควรแก่ข้าวสุก

                        ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เราจักรับบิณฑบาตแต่พอเสมอขอบปากบาตร ฯ

ผู้ออกข้อสอบ	:	๑.	พระเทพสีมาภรณ์	วัดพระนารายณ์มหาราช จ.นครราชสีมา
		๒.	พระราชปริยัติดิลก	วัดบพิตรพิมุข
ตรวจ/ปรับปรุง	:	โดยสนามหลวงแผนกธรรม